Οι προτάσεις για τεράστιους αστερισμούς δορυφόρων που θα φιλοξενούν κέντρα δεδομένων στο διάστημα, μαζί με σχέδια για δορυφορικούς καθρέφτες, μπορεί να αλλάξουν δραστικά τον νυχτερινό ουρανό. Αστρονόμοι που μίλησαν στο Space.com προειδοποιούν ότι, αν οι σχεδιασμοί υλοποιηθούν σε μεγάλη κλίμακα, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια φωτεινή ζώνη γύρω από τη Γη, παρόμοια στην όψη με τεχνητό «δακτύλιο του Κρόνου».
Πρόκειται για σενάριο, όχι για κάτι που υπάρχει ήδη
Η προειδοποίηση αφορά προτεινόμενα έργα και όχι έναν δακτύλιο που έχει ήδη σχηματιστεί. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, εταιρείες έχουν υποβάλει στις αμερικανικές αρχές αιτήματα για περισσότερους από ένα εκατομμύριο δορυφόρους κέντρων δεδομένων συνολικά, ενώ η Reflect Orbital σχεδιάζει έναν αστερισμό έως 50.000 κατόπτρων που θα ανακλούν ηλιακό φως προς τη Γη μετά τη δύση.
Η κλίμακα και τα τεχνικά χαρακτηριστικά αυτών των σχεδίων δεν είναι οριστικά. Οι εκτιμήσεις για την ορατότητα βασίζονται σε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και σε προσομοιώσεις που, όπως επισημαίνουν οι ίδιοι οι ερευνητές, δεν έχουν ακόμη περάσει από αξιολόγηση ομότιμων.
Γιατί η τροχιά έχει σημασία
Πολλά από αυτά τα συστήματα θα χρειάζονταν σχεδόν συνεχή έκθεση στο ηλιακό φως για παραγωγή ενέργειας. Αυτό τα οδηγεί σε τροχιές κατά μήκος της γραμμής ημέρας-νύχτας, της λεγόμενης γραμμής τερματισμού. Σε αντίθεση με έναν αστερισμό δορυφόρων κατανεμημένο σε πολλές τροχιές, μεγάλος αριθμός συσκευών στην ίδια τροχιακή περιοχή θα μπορούσε να φαίνεται από το έδαφος ως συμπαγής φωτεινή λωρίδα.
Η αστρονόμος Samantha Lawler και οι συνεργάτες της χρησιμοποίησαν υπολογιστικές προσομοιώσεις για να αποτυπώσουν πώς θα έμοιαζαν ορισμένοι από τους προτεινόμενους αστερισμούς. Στο μοντέλο τους, η ζώνη θα διέσχιζε τον ουρανό δύο φορές την ημέρα: νωρίς το βράδυ και λίγο πριν από την αυγή.
Οι πιθανές επιπτώσεις για την αστρονομία
Η βασική ανησυχία δεν είναι μόνο πόσοι δορυφόροι θα γίνουν ορατοί, αλλά και το διάχυτο φως που θα προσθέσουν στον ουρανό. Το Space.com αναφέρει ότι οι ερευνητές φοβούνται πως η επιπλέον λαμπρότητα θα μπορούσε να περιορίσει τις παρατηρήσεις επίγειων τηλεσκοπίων, ιδιαίτερα στα κρίσιμα χρονικά παράθυρα του λυκόφωτος.
Οι συνέπειες θα μπορούσαν να αφορούν τόσο τη βασική έρευνα όσο και την ανίχνευση αντικειμένων κοντά στη Γη, όπως αστεροειδείς. Η πραγματική ένταση του φαινομένου θα εξαρτηθεί από τον τελικό αριθμό, το ύψος, το μέγεθος και την ανακλαστικότητα των δορυφόρων, επομένως δεν μπορεί σήμερα να υπολογιστεί με βεβαιότητα.
Οι καθρέφτες προσθέτουν έναν διαφορετικό κίνδυνο
Ξεχωριστά από τα διαστημικά κέντρα δεδομένων, η Reflect Orbital θέλει να χρησιμοποιήσει δορυφορικούς καθρέφτες για να ανακλά φως προς ηλιακές εγκαταστάσεις, αγροτικές περιοχές ή ζώνες έκτακτης ανάγκης. Η εταιρεία έλαβε άδεια για δοκιμαστικό δορυφόρο 18 επί 18 μέτρων, με αναμενόμενη εκτόξευση έως το τέλος του έτους, σύμφωνα με το Space.com.
Η American Astronomical Society έχει ασκήσει κριτική στην άδεια, προειδοποιώντας για κινδύνους για την αστρονομία, την ασφάλεια πιλότων και οδηγών και τη χρήση τηλεσκοπίων. Από την πλευρά της, η Reflect Orbital δηλώνει ότι επιδιώκει να περιορίσει την όχληση και να συνεργαστεί με την επιστημονική κοινότητα.
Το κενό της ρύθμισης
Η συζήτηση αναδεικνύει και ένα θεσμικό πρόβλημα. Η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών των ΗΠΑ έχει αναφέρει ότι οι επιπτώσεις στην οπτική αστρονομία δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο της αδειοδοτικής αξιολόγησής της. Οι αστρονόμοι, όμως, υποστηρίζουν ότι χωρίς σαφή φορέα που να εξετάζει τις επιπτώσεις στον νυχτερινό ουρανό, οι αποφάσεις για μεμονωμένες αποστολές μπορούν να οδηγήσουν σωρευτικά σε παγκόσμια αλλαγή του περιβάλλοντος παρατήρησης.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει ήδη ένας τεχνητός δακτύλιος γύρω από τη Γη. Είναι αν η ταχεία έγκριση πολύ μεγάλων τροχιακών υποδομών θα συνοδευτεί από κανόνες, τεχνικούς περιορισμούς και ανεξάρτητη αξιολόγηση πριν οι επιπτώσεις γίνουν μη αναστρέψιμες.