Η πρόγνωση του καιρού δεν είναι απλώς μια καθημερινή ευκολία. Για την πολιτική προστασία, τα δίκτυα ενέργειας και την αγροτική παραγωγή, λίγη περισσότερη ακρίβεια στον χρόνο και στον χώρο μπορεί να αλλάξει το πότε λαμβάνεται μια απόφαση. Εκεί θέλει να παρέμβει το WeatherNext 3, το νέο παγκόσμιο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης των Google DeepMind και Google Research.
Τι αλλάζει στο WeatherNext 3
Το μοντέλο χρησιμοποιεί ζωντανά δεδομένα από γεωστατικούς δορυφόρους μαζί με ιστορικές αναλύσεις και παρατηρήσεις από μετεωρολογικούς σταθμούς. Έτσι μπορεί να παράγει νέα πρόγνωση κάθε ώρα, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε δεδομένα αριθμητικών μοντέλων που μπορεί να έχουν καθυστέρηση έξι ωρών.
Η χωρική λεπτομέρεια αυξάνεται αισθητά σε σχέση με το WeatherNext 2. Η θερμοκρασία και η υγρασία μπορούν να απεικονίζονται σε πλέγμα 5 χιλιομέτρων, άλλες επιφανειακές μεταβλητές στα 10 χιλιόμετρα και μεταβλητές της ατμόσφαιρας, όπως η ταχύτητα του ανέμου, στα 25 χιλιόμετρα. Η Google περιγράφει τη συνολική εικόνα ως περίπου πέντε φορές πιο λεπτομερή από την προηγούμενη έκδοση.
Η διαφορά έχει σημασία σε μια χώρα με έντονο ανάγλυφο και μεγάλη ακτογραμμή. Ένα μοντέλο που αποτυπώνει καλύτερα τις τοπικές μεταβολές μπορεί να δώσει χρησιμότερες ενδείξεις για περιοχές κοντά σε βουνά, κοιλάδες και ακτές. Δεν αντικαθιστά, όμως, τις επίσημες προγνώσεις και προειδοποιήσεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας.
Βροχή, καταιγίδες και πολιτική προστασία
Η βροχόπτωση είναι από τις δυσκολότερες μεταβλητές στην πρόγνωση, επειδή τα συστήματα βροχής και χιονιού εξελίσσονται γρήγορα και σε μικρή κλίμακα. Για την εκπαίδευσή του, το WeatherNext 3 χρησιμοποιεί μεταξύ άλλων τα δορυφορικά δεδομένα IMERG της NASA και παγκόσμια ανάλυση βροχόπτωσης που βασίζεται σε δορυφορικά ραντάρ.
Στις αξιολογήσεις που παρουσιάζει η Google, το μοντέλο βελτίωσε το Continuous Ranked Probability Score έως 60% έναντι του IMERG, 30% έναντι του MRMS και 10% έναντι μετρήσεων από βροχομέτρα σε πρώιμους χρόνους πρόγνωσης. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν συγκεκριμένα πειραματικά σημεία αναφοράς και δεν σημαίνουν ότι κάθε πρόγνωση θα είναι σωστή.
Για την Ελλάδα, η ωριαία ανανέωση και η καλύτερη αποτύπωση των ζωνών καταιγίδας θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την έγκαιρη κινητοποίηση συνεργείων, την προετοιμασία κρίσιμων υποδομών και την ενημέρωση των πολιτών. Η αξία τους θα κριθεί από το αν οι υπηρεσίες μπορούν να μετατρέπουν την πρόγνωση σε σαφή πρωτόκολλα δράσης, με επίγειες μετρήσεις και ανθρώπινη αξιολόγηση.
Ενέργεια και γεωργία
Το WeatherNext 3 έχει σχεδιαστεί και για την πρόβλεψη παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Προβλέπει την ταχύτητα του ανέμου στα 100 μέτρα, περίπου στο ύψος των ανεμογεννητριών, ενώ παρέχει στοιχεία για νεφοκάλυψη και ηλιακή ακτινοβολία. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να βοηθήσουν διαχειριστές δικτύων και παραγωγούς να εκτιμήσουν καλύτερα πόση ενέργεια θα είναι διαθέσιμη και να την αντιστοιχίσουν με τη ζήτηση.
Σε νησιωτικά συστήματα, όπου η ισορροπία ανάμεσα στην κατανάλωση και την παραγωγή είναι ιδιαίτερα απαιτητική, η συχνότερη ενημέρωση θα μπορούσε να βελτιώσει τον προγραμματισμό. Το ίδιο ισχύει για αγροτικές αποφάσεις όπως ο χρόνος άρδευσης ή η προστασία μιας καλλιέργειας από έντονα φαινόμενα. Η τεχνολογία προσφέρει δεδομένα· δεν καταργεί την ανάγκη για τοπική γνώση, κατάλληλα όρια ασφαλείας και αξιόπιστες υποδομές.
Από το μοντέλο στην καθημερινή χρήση
Η Google αναφέρει ότι το WeatherNext 3 ενσωματώνεται σταδιακά σε Search, Gemini, Maps, Maps Platform Weather API και Earth Engine. Τα δεδομένα θα είναι επίσης διαθέσιμα για ερευνητές, προγραμματιστές και επιχειρήσεις μέσω BigQuery, Earth Engine και Google Cloud Storage.
Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η μετάβαση από μια εντυπωσιακή τεχνική επίδοση σε υπηρεσίες που λειτουργούν αξιόπιστα σε κάθε ελληνική περιφέρεια. Για τις πυρκαγιές, τις πλημμύρες και την ενεργειακή μετάβαση, η καλύτερη πρόγνωση είναι χρήσιμη μόνο όταν φτάνει έγκαιρα στον σωστό άνθρωπο και συνοδεύεται από απόφαση που μπορεί να εφαρμοστεί.