Η εκτόξευση του Nancy Grace Roman Space Telescope ολοκληρώθηκε, αλλά η αποστολή μόλις περνά στο πιο απαιτητικό της στάδιο: το commissioning. Το διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA κατευθύνεται προς το σημείο L2, περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη, ενώ οι ομάδες εδάφους ελέγχουν και ρυθμίζουν τα συστήματά του.
Οι πρώτες ημέρες μετά την εκτόξευση
Το Roman εκτοξεύτηκε στις 30 Αυγούστου 2026, στις 7:26 π.μ. τοπική ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ, με πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX από το Launch Complex 39A στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της NASA στη Φλόριντα. Μετά τον διαχωρισμό του από το ανώτερο στάδιο, ανέπτυξε τα ηλιακά πάνελ, την κεραία υψηλού κέρδους και το deployable aperture cover, το μεγάλο σκίαστρο που περιορίζει το ανεπιθύμητο φως στο οπτικό πεδίο.
Στις 31 Αυγούστου πραγματοποίησε επίσης την πρώτη διόρθωση πορείας, διάρκειας περίπου τριών έως τρεισήμισι λεπτών, ώστε να παραμείνει στη σωστή τροχιά προς το L2. Η εισαγωγή στην τελική τροχιά αναμένεται περίπου 100 ημέρες μετά την εκτόξευση. Εκεί το τηλεσκόπιο θα χρειάζεται περιοδικές διορθώσεις διατήρησης θέσης, περίπου κάθε 28 ημέρες.
Τι περιλαμβάνει το commissioning
Η φάση αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία ενεργοποίησης. Περιλαμβάνει αναπτύξεις, ελέγχους, βαθμονομήσεις και δοκιμές των οργάνων, ώστε οι επιστήμονες να γνωρίζουν με ακρίβεια πώς συμπεριφέρεται το παρατηρητήριο πριν ξεκινήσουν οι κανονικές έρευνες.
Οι ομάδες άρχισαν να ενεργοποιούν το Coronagraph Instrument την 1η Σεπτεμβρίου. Το όργανο θα δοκιμαστεί και θα βαθμονομηθεί για αρκετές εβδομάδες. Στόχος του είναι να περιορίζει το έντονο φως των άστρων και να επιτρέπει την άμεση μελέτη εξωπλανητών και δίσκων όπου σχηματίζονται πλανήτες. Η επίδειξη αυτής της τεχνολογίας μπορεί να προσφέρει χρήσιμα δεδομένα για μελλοντικές αποστολές που θα αναζητούν πλανήτες παρόμοιους με τη Γη.
Γιατί το Roman έχει ιδιαίτερη σημασία
Το Wide Field Instrument διαθέτει υπέρυθρη κάμερα 300 megapixel και συνδυάζει μεγάλο πεδίο θέασης με υψηλή ευκρίνεια. Έτσι, το Roman θα μπορεί να χαρτογραφεί μεγάλες περιοχές του ουρανού πολύ ταχύτερα από προηγούμενα διαστημικά τηλεσκόπια, δημιουργώντας ένα τεράστιο δημόσιο αρχείο δεδομένων.
Οι βασικές έρευνες θα εξετάσουν τη σκοτεινή ενέργεια και τη σκοτεινή ύλη, θα μετρήσουν την κατανομή και την εξέλιξη γαλαξιών και θα πραγματοποιήσουν στατιστική απογραφή πλανητικών συστημάτων στον Γαλαξία. Η NASA εκτιμά ότι η αποστολή μπορεί να εντοπίσει περίπου 100.000 νέους εξωπλανήτες, ενώ τα δεδομένα της θα είναι χρήσιμα και για τη μελέτη άστρων, μαύρων τρυπών και της μεγάλης κλίμακας δομής του Σύμπαντος.
Η αξία του Roman δεν θα μετρηθεί μόνο από μία θεαματική εικόνα. Οι ευρείες και επαναλαμβανόμενες επισκοπήσεις του μπορούν να δείξουν πώς αλλάζει το Σύμπαν στον χρόνο και να επιτρέψουν συγκρίσεις ανάμεσα σε εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια αντικείμενα. Αυτό είναι κρίσιμο για ερωτήματα όπως ο ρυθμός επιτάχυνσης της κοσμικής διαστολής και η συχνότητα διαφορετικών τύπων πλανητών.
Το επόμενο ορόσημο
Το τηλεσκόπιο θα χρειαστεί περίπου τρεις μήνες για το ταξίδι προς το L2 και για το αρχικό commissioning. Οι επιστημονικές παρατηρήσεις θα ξεκινήσουν μόνο αφού ολοκληρωθούν οι έλεγχοι και οι βαθμονομήσεις· επομένως, τα πρώτα στάδια δεν πρέπει να συγχέονται με την έναρξη της πλήρους αποστολής.
Η εξέλιξη παρακολουθείται μέσα από τις ενημερώσεις της NASA και το live blog του Space.com. Αν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Roman θα προσθέσει έναν νέο τρόπο να βλέπουμε τον ουρανό: όχι μόνο βαθύτερα, αλλά και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.