Στην έρευνα για τη γήρανση υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που συνεχίζει να θυμάται εντυπωσιακά καλά ακόμη και μετά τα 80. Οι λεγόμενοι SuperAgers δεν μοιάζουν απλώς με ηλικιωμένους που «κρατήθηκαν καλύτερα», αλλά με άτομα των οποίων οι επιδόσεις μνήμης φτάνουν ή ξεπερνούν εκείνες πολύ νεότερων ενηλίκων.
Τι εξέτασε η νέα μελέτη
Ερευνητές από το University of Chicago Medical Center και το Translational Genomics Research Institute ανέλυσαν τη μεγαλύτερη ομάδα SuperAgers που έχει καταγραφεί προοπτικά και έχει μελετηθεί με σύγχρονα εργαλεία γενετικού κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Η ανάλυση βασίστηκε σε 142 SuperAgers και 89 ηλικιωμένους με μέση γνωστική επίδοση από πέντε περιοχές σε ΗΠΑ και Καναδά. Οι επιστήμονες εξέτασαν το γονίδιο APOE, που θεωρείται ο ισχυρότερος γνωστός γενετικός παράγοντας κινδύνου για Αλτσχάιμερ, αλλά και τρεις πολυγονιδιακούς δείκτες που συνδυάζουν χιλιάδες γενετικές παραλλαγές.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι SuperAgers δεν ξεχωρίζουν επειδή κληρονόμησαν απλώς λιγότερο γενετικό κίνδυνο για Αλτσχάιμερ. Η μελέτη δεν βρήκε καθαρό πλεονέκτημα ούτε στο APOE ούτε στους πολυγονιδιακούς δείκτες όταν οι SuperAgers συγκρίθηκαν με ηλικιωμένους φυσιολογικής γνωστικής πορείας.
Οι ερευνητές εξέτασαν και σπάνιες γενετικές παραλλαγές που έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με προστασία ή ανθεκτικότητα απέναντι στο Αλτσχάιμερ, χωρίς να διαπιστώσουν ότι αυτές εμφανίζονταν συχνότερα στους SuperAgers.
Αυτό σημαίνει ότι η εξαιρετική μνήμη στα 80 και τα 90 δεν εξηγείται μόνο από το DNA. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η διατήρηση της γνωστικής υγείας φαίνεται να εξαρτάται και από άλλους βιολογικούς, συμπεριφορικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.
Γιατί έχει σημασία η ανακάλυψη
Το εύρημα βάζει ένα όριο σε μια απλοϊκή ερμηνεία ότι η καλή μνήμη στην πολύ προχωρημένη ηλικία είναι απλώς θέμα «τυχερών γονιδίων». Παράλληλα, ενισχύει την ιδέα ότι η υγιής γήρανση του εγκεφάλου δεν ταυτίζεται με την απουσία κινδύνου για Αλτσχάιμερ.
Οι επόμενες μελέτες αναμένεται να στραφούν πιο έντονα σε απεικονίσεις εγκεφάλου, βιοδείκτες αίματος, ανοσολογικό προφίλ, ύπνο, σωματική δραστηριότητα και κοινωνικούς παράγοντες. Με άλλα λόγια, οι SuperAgers μπορεί να βοηθήσουν τους επιστήμονες να καταλάβουν όχι μόνο τι οδηγεί στη νόσο, αλλά και τι προστατεύει πραγματικά τη μνήμη με το πέρασμα του χρόνου.
Η εργασία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Alzheimer’s Research & Therapy και ενισχύει μια πιο ολιστική προσέγγιση στη μελέτη της γνωστικής γήρανσης, αντί για μια εξήγηση που περιορίζεται αποκλειστικά στα γονίδια κινδύνου.