Οι ποταμοί μπορεί να μεταφέρουν στους ωκεανούς πολύ περισσότερα μικροπλαστικά απ’ όσα κατέγραφαν οι προηγούμενες εκτιμήσεις. Η νέα εικόνα δεν αφορά μόνο τη μέση ροή ενός ποταμού: οι έντονες βροχές μπορούν να λειτουργήσουν σαν απότομος μηχανισμός «έκπλυσης», παρασύροντας συσσωρευμένο πλαστικό από πόλεις, δρόμους και ανεπαρκώς διαχειριζόμενες χωματερές.
Η βροχή μετατρέπει τη ρύπανση σε κύμα
Η έρευνα που παρουσιάζει το Nature βασίζεται σε παγκόσμιο ημερήσιο σύνολο δεδομένων για τις συγκεντρώσεις και τις εκροές μικροπλαστικών από ποτάμια. Το βασικό εύρημα είναι ότι η μεταφορά δεν κατανέμεται ομοιόμορφα μέσα στον χρόνο. Σε περιόδους υψηλής παροχής, η βροχή μπορεί να προκαλεί σύντομες αλλά έντονες αυξήσεις στη συγκέντρωση και στη ροή των σωματιδίων προς τις εκβολές.
Σύμφωνα με την περίληψη της μελέτης στο Science, περίπου το 70% της παγκόσμιας παροχής γλυκού νερού εμφανίζει αυτόν τον εμπλουτισμό «παλμού», δηλαδή αύξηση των μικροπλαστικών όταν η βροχή ανεβάζει απότομα τη ροή. Περίπου το 80% αυτών των περιπτώσεων εντοπίζεται σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η διαχείριση απορριμμάτων συχνά δεν επαρκεί για να συγκρατήσει το πλαστικό πριν φτάσει στα υδατορεύματα.
Γιατί οι παλιές εκτιμήσεις ήταν χαμηλές
Οι μετρήσεις σε ποτάμια γίνονται συχνά σε περιορισμένα σημεία και σε ημέρες κανονικής ροής. Όταν δεν καταγράφονται οι καταιγίδες και οι πλημμυρικές αιχμές, χάνεται ακριβώς το διάστημα κατά το οποίο μεταφέρονται τα μεγαλύτερα φορτία. Επιπλέον, οι διαφορετικές μέθοδοι δειγματοληψίας δυσκολεύουν τις συγκρίσεις ανάμεσα σε ποτάμια και χώρες.
Η μελέτη εκτιμά ότι το 96% της εξαγωγής μικροπλαστικών προς τη θάλασσα προέρχεται από τον Παγκόσμιο Νότο, ενώ η Νοτιοανατολική και η Ανατολική Ασία αντιστοιχούν σε περισσότερο από το μισό της συνολικής ροής. Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι η ρύπανση είναι αποκλειστικά πρόβλημα μιας περιοχής· δείχνουν πόσο καθοριστικές είναι οι υποδομές απορριμμάτων, η αστικοποίηση και τα ακραία υδρολογικά επεισόδια.
Η πρόληψη ξεκινά πριν από τον ποταμό
Τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για μέτρηση σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια ισχυρών βροχοπτώσεων, αλλά και για παρεμβάσεις στην πηγή: καλύτερη συλλογή απορριμμάτων, συγκράτηση των απορροών από δρόμους και βιομηχανικές περιοχές, και υποδομές που εμποδίζουν το πλαστικό να εισέρχεται στα ρέματα. Η πρόκληση γίνεται μεγαλύτερη καθώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να ενισχύσει τη συχνότητα ή την ένταση ορισμένων ακραίων βροχοπτώσεων.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μια νέα «μέση» ποσότητα που ισχύει για κάθε ποτάμι. Είναι μια προειδοποίηση για το πώς χάνονται οι μεγάλες ποσότητες: μέσα σε σύντομα επεισόδια, όταν η βροχή μετακινεί υλικό που είχε συσσωρευτεί στη λεκάνη απορροής. Για να μειωθεί η ρύπανση των ωκεανών, οι πολιτικές πρέπει να στοχεύουν επομένως τόσο στη μείωση του πλαστικού όσο και στη διαχείριση των πρώτων κρίσιμων ωρών μιας καταιγίδας.
Πηγή: Nature. Η ποσοτική μελέτη αναφέρεται από το Nature και είναι καταχωρισμένη στο PubMed.