Η φλεγμονή προστατεύει τον εγκέφαλο όταν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος, αλλά μπορεί να γίνει μέρος του προβλήματος όταν παραμένει ενεργή. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι ο υποδοχέας P2X7 ίσως αποτελεί ένα σημείο παρέμβασης για να περιοριστεί αυτή η αντίδραση.
Ένας μοριακός «διακόπτης» για τη φλεγμονή του εγκεφάλου
Ένας υποδοχέας που υπάρχει στα κύτταρα του εγκεφάλου φαίνεται να λειτουργεί ως σημαντικός ενισχυτής της νευροφλεγμονής. Ερευνητές από το University of Birmingham έδειξαν ότι ο αποκλεισμός του P2X7 μείωσε σημαντικά τη φλεγμονώδη απόκριση σε ανθρώπινα εγκεφαλικά κύτταρα και σε δείγματα ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού.
Το εύρημα ανοίγει έναν πιθανό δρόμο για φάρμακα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη φλεγμονή σε παθήσεις όπως η νόσος Alzheimer, η νόσος Parkinson, οι εγκεφαλικές κακώσεις, η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια. Δεν αποτελεί, όμως, ακόμη θεραπεία ούτε απόδειξη ότι ένα τέτοιο φάρμακο είναι αποτελεσματικό ή ασφαλές για ασθενείς.
Τι κάνει ο P2X7
Ο P2X7 είναι υποδοχέας που συμμετέχει στη μετάδοση σημάτων φλεγμονής. Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στη σχέση του με τη μικρογλοία, τα ανοσοκύτταρα του κεντρικού νευρικού συστήματος που βοηθούν τον εγκέφαλο να αντιδρά σε τραυματισμούς και άλλες απειλές.
Όταν ενεργοποιούνται έντονα, τα κύτταρα αυτά μπορούν να απελευθερώσουν κυτταροκίνες — πρωτεΐνες που ρυθμίζουν τη φλεγμονώδη αντίδραση. Στη μελέτη, ένας ανταγωνιστής του P2X7 περιόρισε τα σήματα που απελευθερώνονταν καθώς τα κύτταρα της μικρογλοίας υφίσταντο βλάβη και πέθαιναν.
Από κύτταρα του αίματος σε ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό
Η μελέτη δεν βασίστηκε μόνο σε ένα απλό κυτταρικό μοντέλο. Οι ερευνητές μετέτρεψαν ανθρώπινα μονοκύτταρα — λευκά αιμοσφαίρια που προέρχονταν από δείγματα αίματος — σε κύτταρα που μοιάζουν με μικρογλοία. Η προσέγγιση αυτή τούς έδωσε ένα πιο σταθερό και επαναλήψιμο σύστημα για να μελετήσουν την ανθρώπινη μικρογλοία.
Στη συνέχεια εξέτασαν αν η ίδια απόκριση εμφανίζεται σε ζωντανές καλλιέργειες ανθρώπινων εγκεφαλικών κυττάρων και σε τμήματα εγκεφαλικού ιστού που είχαν ληφθεί κατά τη διάρκεια νευροχειρουργικών επεμβάσεων. Και στα δείγματα ανθρώπινου ιστού, ο αποκλεισμός του P2X7 συνδέθηκε με αισθητή μείωση της φλεγμονώδους απόκρισης.
Ένα υποσχόμενο εύρημα, όχι έτοιμη αγωγή
Ο P2X7 είναι ενδιαφέρων θεραπευτικός στόχος επειδή υπάρχουν ήδη φάρμακα που μπορούν να τον μπλοκάρουν. Αυτό δημιουργεί την προοπτική επαναξιοποίησης υπαρχόντων ουσιών, εφόσον αποδειχθεί ότι φτάνουν στον εγκέφαλο και περιορίζουν τη φλεγμονή χωρίς να διαταράσσουν τις φυσιολογικές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος.
Το επόμενο βήμα που περιγράφουν οι ερευνητές είναι η προετοιμασία κλινικών δοκιμών, ιδιαίτερα για νευροεκφυλιστικές παθήσεις και τραυματικές εγκεφαλικές κακώσεις. Μέχρι να πραγματοποιηθούν αυτές οι δοκιμές, τα αποτελέσματα αφορούν εργαστηριακά μοντέλα και ανθρώπινο ιστό εκτός του σώματος. Δεν επιτρέπουν ακόμη συμπεράσματα για το αν ένας αναστολέας του P2X7 θα προλάβει ή θα θεραπεύσει τη νευροφλεγμονή σε ανθρώπους.