Για περισσότερο από έναν αιώνα, η επιστήμη θεωρούσε ότι το μάτι δεν διαθέτει τα λεμφικά δίκτυα που βοηθούν τα περισσότερα άλλα όργανα να απομακρύνουν υγρά και άχρηστα προϊόντα. Μια νέα μελέτη σε ποντίκια ανατρέπει αυτή την εικόνα, εντοπίζοντας στο πίσω μέρος του ματιού μια άγνωστη οδό αποχέτευσης προς το λεμφικό σύστημα.
Η οδός POLO πίσω από τον αμφιβληστροειδή
Ερευνητές από το University of British Columbia και το University of Toronto ονόμασαν τη διαδρομή posterior ocular lymphatic outflow, ή POLO. Τα πειράματά τους δείχνουν ότι υγρά και μεταβολικά απόβλητα μπορούν να μετακινούνται από το πίσω μέρος του ματιού προς τους γύρω ιστούς και στη συνέχεια στους κοντινούς λεμφαδένες.
Η ομάδα συνδύασε μαγνητική τομογραφία, απεικόνιση φθορισμού στο εγγύς υπέρυθρο και μικροσκοπική εξέταση. Οι ερευνητές έβαλαν ειδικούς ιχνηθέτες σε έναν στενό χώρο στο πίσω μέρος του ματιού και παρακολούθησαν την πορεία τους. Οι εικόνες αποκάλυψαν μικροσκοπικά λεμφικά αγγεία στον χοριοειδή, το αγγειοβριθές στρώμα κάτω από τον αμφιβληστροειδή.
Οι ιχνηθέτες έφτασαν στους γύρω λεμφαδένες μέσα σε λίγα λεπτά. Το εύρημα υποδεικνύει ότι το πίσω μέρος του ματιού δεν είναι ένα απομονωμένο σύστημα, αλλά διαθέτει ενεργή οδό απομάκρυνσης υγρών, πρωτεϊνών και φλεγμονωδών υλικών.
Γιατί έχει σημασία για τις παθήσεις της όρασης
Ο αμφιβληστροειδής καταναλώνει πολλή ενέργεια για να μετατρέπει το φως σε νευρικά σήματα και, ως αποτέλεσμα, παράγει συνεχώς μεταβολικά υποπροϊόντα. Η συσσώρευση υγρών, αποβλήτων ή φλεγμονωδών ουσιών συνδέεται με παθήσεις όπως το γλαύκωμα και η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας.
Η POLO δίνει στους επιστήμονες έναν νέο μηχανισμό για να μελετήσουν πώς διατηρείται η ισορροπία στο ευαίσθητο περιβάλλον του αμφιβληστροειδούς. Αν αποδειχθεί ότι η δυσλειτουργία της οδού συμβάλλει σε ασθένειες, θα μπορούσε να γίνει στόχος θεραπειών που ενισχύουν την απομάκρυνση υγρών ή βελτιώνουν τη μεταφορά φαρμάκων σε βαθύτερες δομές του ματιού.
Αυτές οι εφαρμογές παραμένουν υποθετικές. Η ανακάλυψη δεν αποτελεί νέα θεραπεία για το γλαύκωμα ή την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και δεν αλλάζει τις υπάρχουσες ιατρικές οδηγίες.
Το κρίσιμο όριο: η μελέτη έγινε σε ποντίκια
Το βασικό εύρημα προέρχεται από πειράματα σε ποντίκια. Χρειάζονται νέες μελέτες για να διαπιστωθεί αν η POLO λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στους ανθρώπους, αν μεταβάλλεται σε κάθε νόσο και αν μπορεί να τροποποιηθεί με ασφάλεια.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Translational Vision Science & Technology, προσφέρει κυρίως έναν νέο ανατομικό χάρτη και ένα νέο σύνολο ερωτημάτων. Προς το παρόν, η αξία της βρίσκεται στο ότι δείχνει έναν πιθανό δρόμο με τον οποίο το μάτι απομακρύνει τα απόβλητά του — και ανοίγει πεδίο για να ερευνηθεί αν αυτός ο δρόμος επηρεάζει την απώλεια όρασης.