Ερευνητές ανέπτυξαν οργανίδια που μπορούν να αναγεννηθούν όπως το ενδομήτριο, η επένδυση της μήτρας που αποβάλλεται και αναμορφώνεται κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου. Η ομάδα χρησιμοποίησε τις μικροσκοπικές τρισδιάστατες δομές για να προσομοιώσει σπάνια παρατηρούμενες διαδικασίες επιδιόρθωσης, οι οποίες θα μπορούσαν να ενημερώσουν μελλοντικές θεραπευτικές στρατηγικές για την ανανέωση των ιστών και την επούλωση πληγών.
Το ενδομήτριο έχει μια μοναδική ικανότητα να αυτοεπιδιορθώνεται μετά την εμμηνορροϊκή αποβολή χωρίς ουλές, αλλά το πώς το κάνει αυτό παραμένει μυστήριο. Μέχρι αυτή τη μελέτη, ήταν δύσκολο να αναπαραχθεί η δραστηριότητα στο εργαστήριο και η μελέτη της σε ανθρώπους είναι πολύ επεμβατική, λέει η συν-συγγραφέας Κωνσταντίνα Νικολακοπούλου, μοριακή βιολόγος που διεξήγαγε την έρευνα στο Ινστιτούτο Βιοϊατρικής Έρευνας Friedrich Miescher στη Βασιλεία της Ελβετίας.
Εργαστηριακός ιστός
Τα οργανίδια της Νικολακοπούλου αναπτύχθηκαν με βάση μοντέλα που δημιουργήθηκαν το 2017. Για εκείνα τα μοντέλα, οι ερευνητές πήραν μια βιοψία από το ενδομήτριο ενός ατόμου, διαχώρισαν τους τύπους κυττάρων και ανέμιξαν μόνο τα επιθηλιακά κύτταρα — τα κύτταρα των ιστών στο ενδομήτριο — με μια ζελατινώδη μεμβράνη. Αυτό επέτρεψε στα κύτταρα να αυτοοργανωθούν σε μια κοίλη, σφαιρική δομή που λειτουργούσε όπως το ενδομήτριο.
Η Νικολακοπούλου και η ομάδα της πήγαν ένα βήμα παραπέρα προσθέτοντας στρωματικά κύτταρα — έναν άλλο τύπο ιστού στο ενδομήτριο — στα επιθηλιακά κύτταρα. Όταν εκτέθηκαν σε ορμόνες, αυτά τα «ασταθή» οργανίδια μπορούσαν να αναπαράγουν τον εμμηνορροϊκό κύκλο, συμπεριλαμβανομένης της αποβολής και της αναγέννησης του ιστού.
Κατανόηση της Επούλωσης
Η μελέτη έδειξε ότι τα στρωματικά κύτταρα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην καθοδήγηση των επιθηλιακών κυττάρων για την επούλωση και την αναγέννηση. Χρησιμοποιώντας αλληλούχιση RNA μονού κυττάρου, οι ερευνητές εντόπισαν συγκεκριμένα μοριακά μονοπάτια που ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια της φάσης επιδιόρθωσης.
Αυτές οι γνώσεις είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση γυναικολογικών διαταραχών όπως η ενδομητρίωση, όπου ιστός παρόμοιος με την επένδυση της μήτρας αναπτύσσεται έξω από αυτήν. Θα μπορούσαν επίσης να έχουν ευρύτερες εφαρμογές στην αναγεννητική ιατρική, βοηθώντας στην ανάπτυξη τρόπων για την επιδιόρθωση άλλων οργάνων χωρίς το σχηματισμό ουλών.
Βιβλιογραφία: nature.com