Η οστεοαρθρίτιδα δεν είναι απλώς μια ιστορία «φθοράς». Καθώς ο χόνδρος διασπάται ταχύτερα από όσο ανανεώνεται, ο πόνος και η δυσκαμψία μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την καθημερινότητα. Μια ερευνητική ομάδα του Yale εξετάζει τώρα αν ένα ήδη εγκεκριμένο αντιεπιληπτικό μπορεί να στοχεύσει ταυτόχρονα και τα δύο προβλήματα: τον πόνο και την καταστροφή του χόνδρου.
Ο στόχος είναι το Nav1.7
Η λακοσαμίδη είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για την επιληψία και δρα σε διαύλους νατρίου, δηλαδή πρωτεΐνες που λειτουργούν σαν μικροσκοπικές πύλες στις κυτταρικές μεμβράνες. Η μελέτη εστίασε ειδικά στο Nav1.7, το οποίο συμμετέχει στη μετάδοση των σημάτων πόνου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το Nav1.7 δεν βρίσκεται μόνο σε εξειδικευμένα νευρικά κύτταρα. Είναι επίσης ενεργό στα χονδροκύτταρα, τα κύτταρα που συντηρούν τον χόνδρο. Σε αρθρώσεις με οστεοαρθρίτιδα, η δραστηριότητά του αυξάνεται και φαίνεται να συνδέεται τόσο με εντονότερη σηματοδότηση του πόνου όσο και με μηχανισμούς που επιταχύνουν τη διάσπαση του χόνδρου.
Αυτό κάνει το Nav1.7 έναν ασυνήθιστο θεραπευτικό στόχο: η αναστολή του θα μπορούσε θεωρητικά να επηρεάσει παράλληλα το σύμπτωμα και την υποκείμενη βλάβη.
Η σωστή δόση αλλάζει την εικόνα
Στα προκλινικά πειράματα, η λακοσαμίδη ενίσχυσε σε κατάλληλη χαμηλή συγκέντρωση την παραγωγή πρωτεϊνών που σχετίζονται με τον σχηματισμό χόνδρου και περιόρισε διαδικασίες αποδόμησης του ιστού. Τα οφέλη μειώνονταν όταν η συγκέντρωση ήταν πολύ υψηλή ή πολύ χαμηλή, ένδειξη ότι η προσέγγιση χρειάζεται προσεκτική ρύθμιση.
Η ομάδα παρατήρησε επίσης αλλαγές σε δύο πρωτεΐνες σηματοδότησης, την HSP70 και τη midkine. Η πρώτη συνδέεται με την απόκριση των κυττάρων στο στρες και την επιδιόρθωση ιστών, ενώ η δεύτερη φαίνεται να συμμετέχει στη ρύθμιση της φλεγμονής και στην προστασία του χόνδρου.
Ένα gel κρατά το φάρμακο μέσα στην άρθρωση
Η λήψη από το στόμα διαχέει τη λακοσαμίδη σε ολόκληρο το σώμα. Για να συγκεντρωθεί η δράση στην πάσχουσα άρθρωση, οι ερευνητές τη συνδύασαν με υδρογέλη από κολλαγόνο τύπου II.
Το υλικό παραμένει ρευστό μέσα στη δροσερή σύριγγα, αλλά γίνεται πιο σταθερό όταν φτάσει στη θερμοκρασία του σώματος. Έτσι λειτουργεί σαν τοπική «δεξαμενή», από την οποία η λακοσαμίδη απελευθερώνεται σταδιακά για αρκετές εβδομάδες, αντί να απομακρύνεται γρήγορα από την άρθρωση.
Στα ίδια προκλινικά πειράματα, μία έγχυση του gel κάθε τέσσερις εβδομάδες περιόρισε την απώλεια χόνδρου αποτελεσματικότερα από την καθημερινή λήψη από το στόμα. Η σύγκριση αυτή αφορά εργαστηριακά μοντέλα και δεν αποτελεί απόδειξη αποτελεσματικότητας σε ανθρώπους.
Από την υπόσχεση στη δοκιμή σε ανθρώπους
Το γεγονός ότι η λακοσαμίδη είναι ήδη εγκεκριμένη για την επιληψία μπορεί να διευκολύνει την πορεία προς κλινικές δοκιμές, χωρίς να εξαλείφει την ανάγκη για αυτές. Η τοπική χρήση μέσα στην άρθρωση, η κατάλληλη δόση και η ασφάλεια του υδροgel απαιτούν ξεχωριστή αξιολόγηση.
Μέχρι να ολοκληρωθούν μελέτες σε ασθενείς, δεν υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία που να αποκαθιστά την οστεοαρθρίτιδα με αυτή τη στρατηγική και κανείς δεν πρέπει να χρησιμοποιήσει λακοσαμίδη εκτός των ιατρικών ενδείξεών της. Το εύρημα είναι σημαντικό επειδή προτείνει έναν τρόπο να συνδυαστούν η ανακούφιση του πόνου και η προστασία του χόνδρου, αλλά παραμένει προκλινικό.