Τα πρώτα δεδομένα από το βόρειο ημισφαίριο δείχνουν ότι η φετινή περίοδος γρίπης μπορεί να ξεκινήσει ασυνήθιστα νωρίς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη δυτική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών το ποσοστό των θετικών τεστ είναι ήδη υψηλό για την εποχή, ενώ στην Ιαπωνία καταγράφηκαν εστίες τον Αύγουστο και στις αρχές Σεπτεμβρίου, με αποτέλεσμα να κλείσουν προσωρινά σχολεία.
Η εικόνα έχει τραβήξει την προσοχή επειδή τα πρώτα περιστατικά κυριαρχούνται από τον H1N1 και όχι από τον H3N2, που επικράτησε την προηγούμενη σεζόν. Ωστόσο, η Nature επισημαίνει ότι τα δείγματα είναι ακόμη πολύ λιγότερα από εκείνα της κορύφωσης και μια πρόωρη έναρξη δεν σημαίνει από μόνη της ότι θα ακολουθήσει σοβαρότερη περίοδος.
Τι δείχνουν τα πρώτα δείγματα
Στις ΗΠΑ, για την εβδομάδα που ολοκληρώθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου, ο H1N1 αντιστοιχούσε στο 96% των θετικών δειγμάτων για τα οποία έγινε υποτυποποίηση. Ο H3N2 αντιστοιχούσε σε σχεδόν 4%, ενώ δεν ανιχνεύθηκε γρίπη τύπου B. Αν η αύξηση των περιστατικών στη δυτική ακτή συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, η έναρξη θα είναι εξαιρετικά πρώιμη για τα αμερικανικά δεδομένα.
Η σύγκριση με την περσινή περίοδο χρειάζεται προσοχή. Τότε είχε επικρατήσει μια νέα υποομάδα του H3N2, γνωστή ως subclade K, με μεταλλάξεις που συνδέθηκαν με χαμηλότερη ανοσία στον πληθυσμό. Φέτος, το επίκεντρο της παρακολούθησης είναι ένας διαφορετικός ιός και μια συγκεκριμένη αλλαγή στην αιμοσυγκολλητίνη του.
Η μετάλλαξη G155E στον H1N1
Η μετάλλαξη που ανησυχεί τους ερευνητές ονομάζεται G155E. Εργαστήριο του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον την εντόπισε σε 13 από 17 πλήρως αναλύσιμα δείγματα H1N1 που συλλέχθηκαν από νοσοκομεία και κλινικές του Σιάτλ τους τελευταίους μήνες.
Προγενέστερη ανάλυση, η οποία δημοσιεύθηκε ως preprint, εξέτασε την ικανότητα αντισωμάτων από 260 ανθρώπους στην Αυστραλία και στις ΗΠΑ να αναγνωρίζουν και να εμποδίζουν τη μόλυνση από 148 ιούς γρίπης Α που κυκλοφορούσαν μέχρι τα μέσα του 2026. Σε ορισμένα στελέχη με G155E, τα προϋπάρχοντα αντισώματα αναγνώριζαν λιγότερο αποτελεσματικά τον ιό, με τη διαφορά να είναι εντονότερη σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι η μετάλλαξη θα οδηγήσει σε βαρύτερη νόσο ή ότι θα ακυρώσει την προστασία των εμβολίων. Δείχνει, όμως, γιατί η γενετική και αντιγονική επιτήρηση είναι κρίσιμη όσο εξελίσσεται η σεζόν.
Γιατί είναι νωρίς για ασφαλή πρόβλεψη
Οι επιστήμονες που μίλησαν στη Nature ξεχωρίζουν το ασυνήθιστα πρώιμο σήμα από την πρόβλεψη για τη συνολική πορεία της επιδημίας. Τα πρώτα θετικά τεστ προέρχονται από μικρότερο δείγμα σε σχέση με τον χειμώνα, ενώ η εξάπλωση μπορεί να αλλάξει καθώς αυξάνονται οι επαφές σε σχολεία και χώρους εργασίας.
Το πρακτικό ερώτημα αφορά και τον χρόνο του εμβολιασμού. Σε μια συνηθισμένη χρονιά, αρκετοί ειδικοί προτιμούν τον εμβολιασμό στα μέσα ή προς τα τέλη Οκτωβρίου, ώστε η προστασία να διαρκεί μέχρι την κορύφωση του Δεκεμβρίου και του Ιανουαρίου. Η φετινή εικόνα ωθεί ορισμένους να επανεξετάσουν αυτόν τον προγραμματισμό, χωρίς να αντικαθιστά τις οδηγίες των υγειονομικών αρχών.
Για την ώρα, το πιο ακριβές συμπέρασμα είναι περιορισμένο αλλά ουσιαστικό: η γρίπη εμφανίζεται νωρίτερα σε αρκετές περιοχές και ο H1N1 με τη μετάλλαξη G155E χρειάζεται στενή παρακολούθηση. Το αν αυτό θα μετατραπεί σε μεγάλη ή βαρύτερη σεζόν θα φανεί μόνο με περισσότερα επιδημιολογικά, γενετικά και κλινικά δεδομένα.