Μια εργαστηριακή μελέτη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ δείχνει ότι αρκετές γλυκαντικές ουσίες μπορούν να επηρεάζουν άμεσα την ανάπτυξη βακτηρίων του εντέρου. Το εύρημα δεν αποδεικνύει βλάβη στους ανθρώπους, αλλά ανοίγει ένα σημαντικό ερώτημα για το τι συμβαίνει όταν οι γλυκαντικές ουσίες συνδυάζονται με φάρμακα ή πρόσθετα τροφίμων.
Τι εξέτασε η μελέτη
Οι ερευνητές καλλιέργησαν ξεχωριστά 25 είδη βακτηρίων, από είδη που θεωρούνται ωφέλιμα έως άλλα ουδέτερα ή δυνητικά επιβλαβή. Στη συνέχεια εξέθεσαν κάθε είδος σε 39 γλυκαντικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στο εμπόριο, φυσικές και τεχνητές, και κατέγραψαν αν η ανάπτυξή του επιβραδυνόταν ή σταματούσε.
Περίπου τα τρία τέταρτα των γλυκαντικών ουσιών επηρέασαν τουλάχιστον ένα είδος βακτηρίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ανάπτυξη βακτηρίων που συνδέονται με την υγεία του πεπτικού συστήματος μειώθηκε έντονα ή διακόπηκε.
Η σημασία των συνδυασμών
Οι γλυκαντικές ουσίες σπάνια καταναλώνονται μόνες τους: μπορεί να βρίσκονται σε αναψυκτικά, γλυκά, δημητριακά, σνακ ή και φάρμακα. Γι’ αυτό η ομάδα τις εξέτασε και μαζί με καφεΐνη, βανιλίνη, ένα άλλο γλυκαντικό και οκτώ συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα.
Καταγράφηκαν περισσότερες από 100 περιπτώσεις όπου η επίδραση μιας γλυκαντικής ουσίας άλλαζε παρουσία άλλης ουσίας. Σε 34 συνδυασμούς το αποτέλεσμα έγινε ισχυρότερο, ενώ σε 68 εξασθένησε. Με απλά λόγια, η επίδραση μιας ουσίας στο μικροβίωμα ενδέχεται να εξαρτάται και από όσα καταναλώνονται ταυτόχρονα.
Ο συνδυασμός που ξεχώρισε
Το πιο έντονο εύρημα αφορούσε την ισοστεβιόλη, γλυκαντική ουσία που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων και ποτών, σε συνδυασμό με τη ντουλοξετίνη, αντικαταθλιπτικό φάρμακο. Ο συνδυασμός περιόρισε σημαντικά την ανάπτυξη των Roseburia intestinalis και Parabacteroides merdae, δύο βακτηρίων που συνδέονται με λειτουργίες του πεπτικού και του μεταβολισμού.
Σε ένα απλοποιημένο εργαστηριακό μοντέλο κοινότητας με και τα 25 είδη βακτηρίων, ο ίδιος συνδυασμός μείωσε τη μικροβιακή ποικιλότητα και άλλαξε την ισορροπία μεταξύ των ειδών. Η μεγαλύτερη ποικιλότητα θεωρείται γενικά χαρακτηριστικό ενός ανθεκτικού μικροβιώματος, χωρίς όμως να υπάρχει μία ιδανική σύνθεση για όλους.
Χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Molecular Systems Biology και έγινε σε βακτήρια και κυτταρικά μοντέλα στο εργαστήριο, όχι σε ανθρώπους. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως οι γλυκαντικές ουσίες ή οι συγκεκριμένοι συνδυασμοί προκαλούν βλάβη στην υγεία.
Στον ανθρώπινο οργανισμό, η διατροφή, τα φάρμακα, η γενετική και το ήδη υπάρχον μικροβίωμα μπορούν να αλλάζουν την τελική επίδραση. Το επόμενο βήμα είναι μελέτες σε ανθρώπους, ώστε να φανεί αν οι εργαστηριακές αλληλεπιδράσεις εμφανίζονται και στην καθημερινή ζωή, σε ποιες δόσεις και με ποιες συνέπειες.