Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Στάνφορντ εντόπισαν, με τη βοήθεια αλγορίθμου τεχνητής νοημοσύνης, ένα φυσικό πεπτίδιο που μείωσε την πρόσληψη τροφής και το σωματικό λίπος σε πειραματόζωα. Το εύρημα είναι πρώιμο: δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε ανθρώπους και δεν αποτελεί θεραπευτική σύσταση.
Το πεπτίδιο ονομάστηκε BRP. Στα πειράματα σε ποντίκια και μικρόσωμους χοίρους, φαίνεται να δρα σε νευρωνικά κυκλώματα του υποθαλάμου, μιας περιοχής του εγκεφάλου που συμμετέχει στη ρύθμιση της όρεξης και του μεταβολισμού.
Πώς βρέθηκε το BRP
Η ομάδα ανέπτυξε το Peptide Predictor, ένα υπολογιστικό εργαλείο που αναζήτησε στα περίπου 20.000 ανθρώπινα γονίδια πρωτεΐνες οι οποίες θα μπορούσαν να κοπούν από το ένζυμο προορμονική κονβερτάση 1/3 σε μικρότερα, βιολογικά ενεργά πεπτίδια.
Από αυτή τη διαδικασία προέκυψαν 373 πιθανές προορμόνες και 2.683 πιθανά πεπτίδια. Οι ερευνητές επέλεξαν 100 από αυτά για αρχικές δοκιμές σε νευρωνικά κύτταρα στο εργαστήριο. Το BRP, ένα πεπτίδιο μόλις 12 αμινοξέων που προέρχεται από την πρωτεΐνη BRINP2, προκάλεσε την ισχυρότερη απόκριση στα συγκεκριμένα τεστ.
Τι έδειξαν τα πειράματα στα ζώα
Μία ενδομυϊκή ένεση πριν από το γεύμα μείωσε την πρόσληψη τροφής έως και κατά 50% μέσα στην επόμενη ώρα, τόσο σε άπαχα ποντίκια όσο και σε μικρόσωμους χοίρους. Σε παχύσαρκα ποντίκια που έλαβαν καθημερινά BRP για 14 ημέρες, η μέση απώλεια βάρους ήταν περίπου 3 γραμμάρια και αποδόθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου σε μείωση λίπους· στην ομάδα ελέγχου καταγράφηκε μέση αύξηση περίπου 3 γραμμαρίων.
Οι μετρήσεις έδειξαν επίσης βελτίωση στην ανοχή στη γλυκόζη και στην ανταπόκριση στην ινσουλίνη των ποντικών. Οι ερευνητές δεν παρατήρησαν διαφορές στην κίνηση, στην κατανάλωση νερού, σε συμπεριφορές που συνδέονται με άγχος ή στην παραγωγή κοπράνων των ζώων που έλαβαν το πεπτίδιο.
Γιατί συγκρίνεται με φάρμακα GLP-1
Η σεμαγλουτίδη, η δραστική ουσία του Ozempic, μιμείται τη δράση της ορμόνης GLP-1 και επηρεάζει υποδοχείς στον εγκέφαλο, στο έντερο, στο πάγκρεας και σε άλλους ιστούς. Το BRP φαίνεται να ακολουθεί διαφορετική βιολογική οδό και να δρα πιο στοχευμένα στον υποθάλαμο.
Αυτή η διαφορά μπορεί να έχει σημασία, επειδή στα ζωικά πειράματα δεν εμφανίστηκαν ενδείξεις για ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες που συνδέονται με τα υπάρχοντα φάρμακα απώλειας βάρους, όπως ναυτία, δυσκοιλιότητα ή σημαντική απώλεια μυϊκής μάζας. Δεν σημαίνει όμως ότι το BRP θα είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό στους ανθρώπους.
Τι μένει να αποδειχθεί
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη εντοπίσει τον κυτταρικό υποδοχέα με τον οποίο συνδέεται το BRP ούτε γνωρίζουν πόσο θα διαρκεί η δράση του στον οργανισμό. Εξετάζουν επίσης τρόπους ώστε το μικρό πεπτίδιο να μην διασπάται γρήγορα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature και αποτελεί μια ενδιαφέρουσα απόδειξη ότι η υπολογιστική αναζήτηση μπορεί να αποκαλύψει άγνωστα βιολογικά σήματα. Πριν από οποιαδήποτε κλινική χρήση, όμως, θα χρειαστούν μελέτες σε ανθρώπους που να εξετάζουν δόση, ασφάλεια και πραγματικό όφελος.