Μια νέα μελέτη αμφισβητεί την ευρέως διαδεδομένη θεωρία ότι η εγκεφαλική φλεγμονή ευθύνεται για τα επίμονα συμπτώματα του Long COVID. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τούρκου στη Φινλανδία χρησιμοποίησαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης εγκεφάλου και δεν βρήκαν στοιχεία εκτεταμένης φλεγμονής σε ασθενείς με Long COVID. Αντιθέτως, ανακάλυψαν ότι όσοι είχαν τα πιο σοβαρά συμπτώματα παρουσίαζαν αυξημένη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με τη διάθεση, το στρες και τη μνήμη.
Το Long COVID έχει συχνά συνδεθεί με την υπόθεση ότι η λοίμωξη από SARS-CoV-2 προκαλεί παρατεταμένη φλεγμονή στον εγκέφαλο, εξηγώντας συμπτώματα όπως κόπωση, εγκεφαλική ομίχλη, άγχος και κατάθλιψη. Ωστόσο, η άμεση απόδειξη για αυτή τη θεωρία παρέμενε περιορισμένη.
Η μεθοδολογία της έρευνας
Η μελέτη, με επικεφαλής την καθηγήτρια Νευροανοσολογίας Laura Airas, περιέλαβε 14 άτομα με Long COVID, 11 υγιείς εθελοντές και 13 άτομα με σκλήρυνση κατά πλάκας (MS), μια νευρολογική ασθένεια που είναι γνωστό ότι προκαλεί φλεγμονή στον εγκέφαλο.
Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε τομογραφίες εκπομπής ποζιτρονίων (PET) σχεδιασμένες να ανιχνεύουν νευροφλεγμονή, μαζί με μαγνητικές τομογραφίες (MRI) για την αξιολόγηση της δομής του εγκεφάλου. Οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης δείγματα αίματος για βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με βλάβες σε νευρώνες και υποστηρικτικά εγκεφαλικά κύτταρα.
Τα βασικά ευρήματα
Σε σύγκριση με ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας, η ομάδα Long COVID παρουσίασε πολύ χαμηλότερη φλεγμονώδη δραστηριότητα στη λευκή ουσία του εγκεφάλου. Οι ερευνητές δεν βρήκαν επίσης ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των ασθενών με Long COVID και των υγιών εθελοντών σε δείκτες που σχετίζονται με νευροφλεγμονή ή νευροεκφυλισμό.
«Δεν παρατηρήσαμε στοιχεία εκτεταμένης εγκεφαλικής φλεγμονής σε ασθενείς με Long COVID σε σύγκριση με υγιείς μάρτυρες», δήλωσε η καθηγήτρια Airas.
Η φλεγμονή μπορεί να υποχωρεί με την πάροδο του χρόνου
Προηγούμενες νευροπαθολογικές μελέτες σοβαρής οξείας COVID-19 είχαν αναφέρει σαφή σημάδια φλεγμονής στον εγκέφαλο. Σε αυτή τη νέα μελέτη, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι συμμετέχοντες που υποβλήθηκαν σε σάρωση εντός 16 μηνών από τη μόλυνση εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα φλεγμονώδους δραστηριότητας στη λευκή ουσία σε σύγκριση με όσους είχαν νοσήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με την Airas, αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι η φλεγμονή είναι πιο έντονη στα αρχικά στάδια της νόσου και σταδιακά υποχωρεί με την πάροδο του χρόνου.
Η σύνδεση με το συναίσθημα και το στρες
Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ένα άλλο σημαντικό μοτίβο. Οι ασθενείς με υψηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, καθώς και χαμηλότερη ποιότητα ζωής, εμφάνιζαν αυξημένη κυτταρική δραστηριότητα στον ιππόκαμπο και την αμυγδαλή. Αυτές οι εγκεφαλικές περιοχές παίζουν σημαντικό ρόλο στη μνήμη, τη συναισθηματική ρύθμιση και τις αντιδράσεις στο στρες.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως η μεταβολή της δραστηριότητας σε αυτές τις συναισθηματικά συνδεδεμένες περιοχές του εγκεφάλου θα μπορούσε να συνδέεται με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων που βιώνουν ορισμένοι ασθενείς με Long COVID.
Επιπτώσεις για τη θεραπεία
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα αποτελέσματα βοηθούν στη βελτίωση της επιστημονικής κατανόησης του Long COVID και αμφισβητούν την ιδέα ότι η επίμονη εγκεφαλική φλεγμονή είναι η κύρια αιτία των παρατεταμένων συμπτωμάτων σε κάθε ασθενή.
Αντίθετα, τα ευρήματα υποδεικνύουν μια πιο περίπλοκη κατάσταση στην οποία οι φλεγμονώδεις αλλαγές μπορεί να είναι ισχυρότερες αμέσως μετά τη μόλυνση και στη συνέχεια να εξασθενούν με την πάροδο του χρόνου.
Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, οι ερευνητές προτείνουν ότι ορισμένοι ασθενείς με επίμονα συμπτώματα μπορεί να ωφεληθούν περισσότερο από θεραπείες που επικεντρώνονται στη διαχείριση του στρες και τη συναισθηματική ρύθμιση, παρά μόνο από θεραπείες που στοχεύουν στη μείωση της φλεγμονής.
Το Long COVID παραμένει ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους των οποίων τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν για μήνες ή και χρόνια μετά την αρχική ασθένεια.