Αστρονόμοι εντόπισαν έναν τρίτο πλανήτη γύρω από το νεαρό άστρο Beta Pictoris, σε μια ανακάλυψη που προέκυψε όχι από ένα εντελώς νέο σήμα αλλά από προσεκτικό ξανακοίταγμα δεδομένων που υπήρχαν ήδη στα αρχεία για περισσότερο από μία δεκαετία.
Ο νέος κόσμος, ο Beta Pictoris d, ξεχωρίζει επειδή είναι εξαιρετικά αχνός σε σχέση με το μητρικό του άστρο και βρισκόταν κρυμμένος μέσα στη λάμψη του συστήματος, κάτι που δείχνει πόσο πολύτιμα παραμένουν τα παλαιότερα αστρονομικά δεδομένα όταν αναλύονται με πιο ώριμες τεχνικές.
Τι βρήκαν οι ερευνητές
Η ομάδα που εργάστηκε με το Very Large Telescope του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου εντόπισε πρώτα τον πλανήτη με το όργανο ERIS και στη συνέχεια επιβεβαίωσε ότι το ίδιο αντικείμενο εμφανιζόταν και σε παλαιότερες παρατηρήσεις από το SPHERE του VLT και το NIRCam του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb.
Σύμφωνα με τη δημοσίευση και τη συνοδευτική ανακοίνωση του ESO, οι αστρομετρικές μετρήσεις σε χρονικό εύρος 11 ετών δείχνουν ότι ο Beta Pictoris d είναι βαρυτικά δεσμευμένος στο σύστημα και ακολουθεί δική του τροχιακή κίνηση, άρα δεν πρόκειται για τυχαίο φωτεινό ίχνος ή σφάλμα παρατήρησης.
Γιατί η ανίχνευση θεωρείται τόσο δύσκολη
Η άμεση απεικόνιση εξωπλανητών είναι από τις πιο απαιτητικές τεχνικές στην αστρονομία, επειδή ο πλανήτης πρέπει να ξεχωρίσει δίπλα σε ένα πολύ πιο λαμπρό άστρο. Ο Beta Pictoris d είναι περίπου 100 φορές πιο αχνός από τον ήδη γνωστό Beta Pictoris b, γεγονός που εξηγεί γιατί έμεινε αθέατος επί χρόνια.
Το ESO σημειώνει ότι πρόκειται για τον πιο αχνό εξωπλανήτη που έχει απεικονιστεί απευθείας από τη Γη όταν ληφθεί υπόψη η απόσταση του συστήματος. Ο πλανήτης βρίσκεται περίπου 63 έτη φωτός μακριά και η εκτιμώμενη μάζα του είναι περίπου 2,4 φορές μεγαλύτερη από του Δία, κάτι που τον τοποθετεί ανάμεσα στα ελαφρύτερα παραδείγματα άμεσης απεικόνισης από επίγεια τηλεσκόπια.
Τι σημαίνει για την έρευνα των εξωπλανητών
Η ανακάλυψη κάνει το Beta Pictoris μόλις το δεύτερο πλανητικό σύστημα, μετά το HR 8799, στο οποίο έχουν απεικονιστεί άμεσα περισσότεροι από δύο πλανήτες. Αυτό δίνει στους αστρονόμους ένα πιο σπάνιο εργαστήριο για να συγκρίνουν πώς σχηματίζονται και εξελίσσονται πολλοί γιγάντιοι πλανήτες μέσα στο ίδιο περιβάλλον.
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι η θέση και η μάζα του Beta Pictoris d ταιριάζουν με την ιδιαίτερη μορφή του δίσκου συντριμμιών που περιβάλλει το άστρο, άρα ο πλανήτης μπορεί να βοηθά να εξηγηθεί γιατί η εσωτερική ακμή του δίσκου έχει αυτή τη γεωμετρία. Πρακτικά, η υπόθεση ενισχύει την ιδέα ότι παλιά αρχεία από τηλεσκόπια στο έδαφος και στο διάστημα μπορούν ακόμη να κρύβουν πλανήτες που δεν είχαν ξεχωρίσει στην πρώτη ανάγνωση.