Η ακραία ζέστη δεν είναι μόνο μια περιβαλλοντική απειλή. Για τις εγκύους μπορεί να γίνει άμεσος παράγοντας κινδύνου, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας συνδέεται με πρόωρο τοκετό και άλλες δυσμενείς εκβάσεις για τη μητέρα και το έμβρυο.
Ένας κίνδυνος που μετριέται διαφορετικά σε κάθε τόπο
Σε 247 χώρες και εδάφη, ερευνητές του Climate Central ανέλυσαν τις πρόσφατες και ιστορικές μεταβολές της θερμοκρασίας. Ως «ημέρες θερμικού κινδύνου στην εγκυμοσύνη» ορίζονται οι ημέρες με θερμοκρασίες υψηλότερες από το 95% των ιστορικών τοπικών τιμών. Το κριτήριο αυτό λαμβάνει υπόψη ότι οι άνθρωποι προσαρμόζονται στη ζέστη με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με την περιοχή.
Στο Παλάου καταγράφηκαν κατά μέσο όρο 77 τέτοιες ημέρες τον χρόνο την περίοδο 2020-2024. Οι ερευνητές αποδίδουν στην κλιματική αλλαγή όλες σχεδόν αυτές τις ημέρες. Η ζέστη δεν οδηγεί σε επιπλοκές σε κάθε εγκυμοσύνη, όμως αυξάνει την πιθανότητα προβλημάτων και κάνει την πρόσβαση σε νερό, σκιά, κλιματισμό και ιατρική φροντίδα κρίσιμη.
Τι μπορεί να συμβαίνει στον οργανισμό
Μελέτες έχουν συνδέσει τα κύματα καύσωνα και την υψηλή έκθεση στη ζέστη με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού, διαβήτη κύησης, συγγενών ανωμαλιών και θνησιγένειας. Οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως.
Μία από τις υπό εξέταση εξηγήσεις είναι ότι η θερμική καταπόνηση προκαλεί ορμονικές και φλεγμονώδεις αντιδράσεις, οι οποίες ενδέχεται να πυροδοτούν πρόωρο τοκετό. Η αφυδάτωση μπορεί να μειώσει το αμνιακό υγρό και να αυξήσει την πίεση στον ομφάλιο λώρο. Παράλληλα, όταν το σώμα στέλνει περισσότερο αίμα προς το δέρμα για να ψυχθεί, μπορεί να περιορίζεται η ροή αίματος προς τον πλακούντα, επηρεάζοντας την παροχή θρεπτικών συστατικών και την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών από το έμβρυο.
Η έρευνα εξετάζει επίσης τις πρωτεΐνες θερμικού στρες, οι οποίες προστατεύουν τα κύτταρα σε υψηλές θερμοκρασίες αλλά, όταν αυξάνονται υπερβολικά, μπορεί να προκαλέσουν βλάβες. Οι επιστήμονες αναζητούν βιοδείκτες που θα δείχνουν ότι ο οργανισμός της εγκύου βρίσκεται υπό πίεση, ακόμη και πριν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα.
Η έρευνα προσπαθεί να βρει τα όρια ασφάλειας
Σε ειδικό θάλαμο του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, ερευνητές μελετούν με ελεγχόμενο τρόπο την αντίδραση εγκύων στη θερμοκρασία, την υγρασία, την κυκλοφορία του αέρα και την προσομοιωμένη ηλιακή ακτινοβολία. Στη μελέτη συμμετέχουν 270 υγιείς έγκυες και 90 μη έγκυες γυναίκες, οι οποίες ασκούνται σε στατικό ποδήλατο σε διαφορετικές θερμοκρασίες.
Οι μετρήσεις περιλαμβάνουν την καρδιακή συχνότητα, την εφίδρωση, τη θερμοκρασία του δέρματος και τους παλμούς του εμβρύου. Οι συνεδρίες των εγκύων σταματούν όταν η θερμοκρασία του σώματος φτάσει τους 100,4 βαθμούς Φαρενάιτ, δηλαδή περίπου 38 βαθμούς Κελσίου. Στόχος είναι να προσδιοριστούν οι περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες το σώμα μπορεί να διατηρεί με ασφάλεια τη θερμοκρασία του.
Η ανισότητα κάνει τη ζέστη πιο επικίνδυνη
Ο κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από το θερμόμετρο. Η πρόσβαση σε κλιματισμό, πόσιμο νερό, σκιά, ασφαλή κατοικία και υπηρεσίες υγείας καθορίζει το πόσο εκτεθειμένη είναι μια έγκυος. Η επιβάρυνση είναι μεγαλύτερη για ανθρώπους που ζουν σε θερμές γειτονιές, εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή δεν μπορούν να καλύψουν το κόστος της ψύξης.
Στη Φλόριντα, προγράμματα κλιματικής υγείας συνδέουν εκπαιδευμένες doulas με γυναίκες χαμηλού εισοδήματος. Οι επισκέψεις περιλαμβάνουν οδηγίες για την αντιμετώπιση της ζέστης, κιτ με ανεμιστήρα, παγούρι και υλικά ψύξης, καθώς και ενημέρωση για κοντινά κέντρα δροσιάς. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες στη νότια Αφρική δοκιμάζουν πακέτα φροντίδας, χώρους δροσιάς και παρεμβάσεις όπως δενδροφυτεύσεις ή ανακλαστικές στέγες.
Από την ενημέρωση στην πρόληψη
Η ακραία ζέστη χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα μητρικής και νεογνικής υγείας. Προειδοποιήσεις σε τοπικές γλώσσες, εύκολη πρόσβαση σε δροσερούς χώρους και σαφείς οδηγίες για την αποφυγή της αφυδάτωσης μπορούν να μειώσουν την έκθεση, ιδιαίτερα για όσες δεν έχουν τη δυνατότητα να μείνουν σε κλιματιζόμενο χώρο.
Για κάθε εγκυμοσύνη, συμπτώματα όπως ζάλη, έντονος πονοκέφαλος, ναυτία, λιποθυμική τάση ή ασυνήθιστη αδυναμία χρειάζονται άμεση επικοινωνία με επαγγελματία υγείας. Η κλιματική προσαρμογή δεν αντικαθιστά την ιατρική φροντίδα, αλλά μπορεί να γίνει βασικό μέρος της προγεννητικής προστασίας.
Πηγή: National Geographic