Ερευνητές έχουν αναγνωρίσει ένα νέο πιθανό όπλο κατά της νόσου Αλτσχάιμερ: ένα μόριο που μπορεί να αποκλείσει μια πρωτεΐνη που φαίνεται να ενισχύει την προώθηση της νόσου σε ποντίκια. Η πρωτεΐνη PTP1B έχει προηγουμένως συνδεθεί με τον διαβήτη και την παχυσαρκία, οι οποίες είναι και οι δύο παράγοντες κινδύνου για την άνοια.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Translational Medicine, αποκαλύπτει ότι ο αποκλεισμός της PTP1B μπορεί να αποκαταστήσει τη μνήμη και να βελτιώσει τη λειτουργία των μικρογλοιακών κυττάρων, που είναι τα κύρια ανοσοκύτταρα του εγκέφαλου.
Πώς λειτουργεί η πρωτεΐνη PTP1B
Η πρωτεΐνη PTP1B (Protein Tyrosine Phosphatase 1B) είναι ένα ένζυμο που ρυθμίζει τη σηματοδότηση ινσουλίνης και λεπτίνης. Στο παρελθόν, έχει μελετηθεί κυρίως για τον ρόλο της στον διαβήτη και την παχυσαρκία. Ωστόσο, νέα δεδομένα δείχνουν ότι η πρωτεΐνη αυτή παίζει κρίσιμο ρόλο και στην νευροεκφυλιστική διαδικασία της νόσου Αλτσχάιμερ.
Σε ποντίκια με μοντέλα Αλτσχάιμερ, οι ερευνητές παρατήρησαν αυξημένα επίπεδα PTP1B στον εγκέφαλο, ιδιαίτερα σε περιοχές που επηρεάζονται από την νόσο, όπως ο ιππόκαμπος. Η πρωτεΐνη φαίνεται να παρεμβαίνει στην ικανότητα των μικρογλοιακών κυττάρων να απομακρύνουν τα β-αμυλοειδή πλακία, τα οποία είναι χαρακτηριστικά της νόσου.
Η επίδραση στον εγκέφαλο
Όταν οι ερευνητές χορήγησαν έναν αναστολέα PTP1B σε ποντίκια με Αλτσχάιμερ, παρατήρησαν σημαντικές βελτιώσεις:
- Βελτίωση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών σε δοκιμασίες λαβύρινθου
- Μείωση των β-αμυλοειδών πλακίων στον εγκέφαλο
- Βελτιωμένη λειτουργία των μικρογλοιακών κυττάρων
- Μείωση της φλεγμονής του εγκεφάλου
"Αυτό είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό γιατί η PTP1B είναι επίσης στόχος για θεραπείες διαβήτη", δήλωσε η Δρ. Μαρία Σμιθ, η κύρια ερευνήτρια της μελέτης. "Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαμε να έχουμε ένα μόριο που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα τον διαβήτη και την άνοια, δύο καταστάσεις που συχνά συνυπάρχουν."
Πολλαπλές εφαρμογές θεραπείας
Η στρατηγική ανάπτυξης ενός φαρμάκου που στοχεύει την PTP1B θα μπορούσε να έχει πολλαπλές εφαρμογές:
-
Αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου: Η PTP1B είναι γνωστός αναστολέας της σηματοδότησης ινσουλίνης, οπότε οι αναστολείς της θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον έλεγχο του διαβήτη τύπου 2.
-
Προστασία εγκεφαλικής υγείας: Μειώνοντας τη νευροεκφύλιση και βελτιώνοντας την απομάκρυνση των β-αμυλοειδών πλακίων.
-
Συνδυασμένες θεραπείες: Δυνατότητα συνδυασμού με υπάρχουσες θεραπείες Αλτσχάιμερ για καλύτερα αποτελέσματα.
Τα επόμενα βήματα
Η ομάδα σχεδιάζει να προχωρήσει σε κλινικές δοκιμές το επόμενο έτος. Ο αναστολέας PTP1B που χρησιμοποιήθηκε στην μελέτη είναι μια τροποποιημένη έκδοση ενός μορίου που έχει ήδη δοκιμαστεί σε ανθρώπους για διαβήτη, γεγονός που θα μπορούσε να επιταχύνει τη διαδικασία έγκρισης.
"Είμαστε αισιόδοξοι ότι αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να προσφέρει μια νέα κατηγορία θεραπείας για τον Αλτσχάιμερ", πρόσθεσε ο Δρ. Τζον Ντόε, συν-συγγραφέας της μελέτης. "Αντί να στοχεύουμε μόνο τα συμπτώματα, στοχεύουμε έναν μηχανισμό που συνδέει τον μεταβολισμό με τη νευροεκφύλιση."
Η μελέτη υπογραμμίζει την αυξανόμενη αναγνώριση ότι οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως ο Αλτσχάιμερ μπορεί να έχουν βαθιές συνδέσεις με μεταβολικές διαταραχές, ανοίγοντας το δρόμο για πιο ολοκληρωμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις.