Μια προκλινική μελέτη δείχνει ότι μικροπλαστικά από πολυαιθυλένιο μπορεί να επιβαρύνουν το ήπαρ, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν με διατροφή πλούσια σε λίπος, φρουκτόζη και χοληστερόλη. Τα ευρήματα φωτίζουν πιθανούς μοριακούς μηχανισμούς, αλλά δεν αποδεικνύουν ακόμη αντίστοιχο κίνδυνο από τις καθημερινές ανθρώπινες εκθέσεις.
Ένα πολύ κοινό πλαστικό στο επίκεντρο
Το πολυαιθυλένιο βρίσκεται σε συσκευασίες τροφίμων, μεμβράνες, δοχεία αποθήκευσης και επενδύσεις ποτηριών. Παρότι θεωρούνταν σχετικά αδρανές βιολογικά, ερευνητές του Texas A&M University εξέτασαν αν τα μικροσωματίδιά του μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του ήπατος.
Σε πειράματα με ζωικά μοντέλα, η έκθεση στο πολυαιθυλένιο αύξησε δείκτες λιπώδους διήθησης του ήπατος ακόμη και χωρίς πρόσθετους διατροφικούς παράγοντες. Όταν συνδυάστηκε με δίαιτα πλούσια σε λίπος, φρουκτόζη και χοληστερόλη, οι ενδείξεις ηπατικής βλάβης έγιναν εντονότερες.
Τι έδειξε η ανάλυση των ιστών
Η ομάδα χρησιμοποίησε χωρική μεταγραφωμική, μια τεχνική που καταγράφει τη δραστηριότητα των γονιδίων διατηρώντας παράλληλα τη θέση των κυττάρων μέσα στον ιστό. Έτσι εντόπισε περιοχές όπου η έκθεση στα μικροπλαστικά συνδεόταν με αλλαγές στη λειτουργία του ήπατος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε το PPAR-α, μια πρωτεΐνη που ρυθμίζει τον μεταβολισμό των λιπών στο ήπαρ. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης το ANXA2, γονίδιο που σχετίζεται με την επιδιόρθωση των ιστών. Η αλληλεπίδραση αυτών των μονοπατιών μπορεί να εξηγεί πώς ένα υλικό που θεωρούνταν σχετικά αδρανές επηρεάζει τις άμυνες και τους μηχανισμούς αποκατάστασης του οργάνου.
Γιατί χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία
Η μελέτη δεν έγινε σε ανθρώπους και δεν μετρά άμεσα τον κίνδυνο από τις ποσότητες μικροπλαστικών στις οποίες εκτίθεται ο γενικός πληθυσμός. Τα αποτελέσματα δείχνουν έναν πιθανό μηχανισμό και μια σχέση που χρειάζεται επιβεβαίωση σε επόμενες έρευνες.
Οι ερευνητές θέλουν τώρα να εξετάσουν αν η έκθεση στο πολυαιθυλένιο συνδέεται και με ίνωση, δηλαδή με συσσώρευση ουλώδους ιστού ύστερα από επαναλαμβανόμενη βλάβη. Παράλληλα, θα μελετήσουν αν η στόχευση του μονοπατιού PPAR-α μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις και αν άλλα είδη μικροπλαστικών έχουν παρόμοια δράση.
Το βασικό μήνυμα είναι πιο συγκεκριμένο από μια γενική προειδοποίηση για «το πλαστικό»: ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο υλικό φαίνεται να αλληλεπιδρά με το ήπαρ σε πειραματικές συνθήκες, ενώ η ανθυγιεινή διατροφή μπορεί να ενισχύει το αποτέλεσμα. Το αν και σε ποιο βαθμό αυτό μεταφράζεται σε κίνδυνο για τον άνθρωπο παραμένει ανοιχτό ερευνητικό ερώτημα.