Για περισσότερο από μισό αιώνα, το AnWj ήταν ένα από τα λίγα αντιγόνα των ερυθρών αιμοσφαιρίων με γνωστή κλινική σημασία αλλά άγνωστη γενετική προέλευση. Ερευνητές του NHS Blood and Transplant και του Πανεπιστημίου του Bristol έδειξαν ότι πίσω του βρίσκεται το γονίδιο MAL, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένο εντοπισμό εξαιρετικά σπάνιων ασθενών και δοτών.
Το αντιγόνο που κρυβόταν πίσω από μια σπάνια αντίδραση
Το AnWj υπάρχει σε περισσότερους από το 99,9% των ανθρώπων. Για τη μεγάλη πλειονότητα δεν έχει πρακτική σημασία, όμως ένας AnWj-αρνητικός ασθενής που έχει αναπτύξει αντισώματα εναντίον του μπορεί να εμφανίσει σοβαρή αντίδραση, αν λάβει αίμα που φέρει το αντιγόνο.
Το εύρημα είναι πιο σύνθετο από μια απλή «σπάνια ομάδα αίματος». Η απουσία του AnWj μπορεί να εμφανιστεί επειδή ένα αιματολογικό νόσημα ή ορισμένοι καρκίνοι καταστέλλουν την έκφρασή του. Πολύ σπανιότερα, ένα άτομο γεννιέται χωρίς το αντιγόνο εξαιτίας κληρονομούμενης αλλαγής.
Η γενετική απάντηση βρίσκεται στο MAL
Η ομάδα χρησιμοποίησε αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος σε πέντε άτομα με την κληρονομούμενη AnWj-αρνητική μορφή, μεταξύ τους μέλη μιας αραβοϊσραηλινής οικογένειας. Και στις δύο κόπιες του γονιδίου MAL εντοπίστηκαν διαγραφές. Το MAL παράγει τη μικρή πρωτεΐνη Mal, η οποία βρίσκεται στη μεμβράνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Στα AnWj-θετικά κύτταρα η πρωτεΐνη ήταν παρούσα, ενώ έλειπε από τα AnWj-αρνητικά. Για να δείξουν ότι δεν επρόκειτο απλώς για συσχέτιση, οι ερευνητές εισήγαγαν το φυσιολογικό MAL σε εργαστηριακά κύτταρα: αυτά απέκτησαν αντίδραση με αντισώματα AnWj. Η αλλοιωμένη μορφή δεν είχε το ίδιο αποτέλεσμα.
Ένα νέο, επίσημα αναγνωρισμένο σύστημα αίματος
Τα πειράματα έδωσαν την απαιτούμενη μοριακή απόδειξη ώστε το MAL να καθιερωθεί ως ξεχωριστό σύστημα ομάδας αίματος, με βασικό αντιγόνο το AnWj. Η International Society of Blood Transfusion το καταγράφει ως ISBT 047, δηλαδή ως το 47ο επίσημα αναγνωρισμένο σύστημα την περίοδο της σχετικής ορολογίας.
Η ονομασία δεν αφορά απλώς μια νέα ετικέτα. Για να αναγνωριστεί ένα σύστημα, πρέπει να συνδέεται συγκεκριμένο αντιγόνο με σαφή γενετική και μοριακή βάση. Αυτό ακριβώς έλειπε από την υπόθεση του AnWj από την ανακάλυψή του το 1972.
Τι αλλάζει για τις μεταγγίσεις
Η ταυτοποίηση του MAL επιτρέπει να σχεδιαστούν γενετικές εξετάσεις που θα εντοπίζουν ασθενείς και δότες με κληρονομούμενη AnWj-αρνητική μορφή. Τέτοιες εξετάσεις μπορούν να ενσωματωθούν σε υπάρχοντα συστήματα γονοτύπησης ομάδων αίματος και να βοηθήσουν τις υπηρεσίες να βρίσκουν συμβατό αίμα πριν από μια δύσκολη μετάγγιση.
Η ανακάλυψη δεν σημαίνει ότι κάθε AnWj-αρνητικός άνθρωπος χρειάζεται θεραπεία ή ότι αλλάζει η καθημερινή ιατρική φροντίδα. Η αξία της βρίσκεται κυρίως στους λίγους ασθενείς που έχουν το σχετικό αντίσωμα και χρειάζονται εξαιρετικά συγκεκριμένη συμβατότητα. Για αυτούς, ένα μυστήριο πενήντα ετών μετατρέπεται πλέον σε πρακτικό εργαλείο διάγνωσης και αναζήτησης δοτών.