Η άμυνα του εγκεφάλου απέναντι σε έναν όγκο μπορεί να ξεκινά πολύ πιο κοντά στο ίδιο το όργανο απ’ όσο πίστευαν οι ερευνητές. Μελέτη της Washington University School of Medicine στο St. Louis εντόπισε στον μυελό των οστών του κρανίου δομές που μοιάζουν με λεμφαδένες και φαίνεται να κινητοποιούν γρήγορα την ανοσολογική απόκριση σε όγκους εγκεφάλου.
Μικροί ανοσολογικοί κόμβοι μέσα στο κρανίο
Οι ερευνητές μελέτησαν ποντίκια και βρήκαν οργανωμένες ανοσολογικές δομές μέσα στον κρανιακό μυελό των οστών. Οι δομές θυμίζουν λεμφαδένες, δηλαδή σημεία όπου διαφορετικά κύτταρα του ανοσοποιητικού συντονίζουν την αντίδρασή τους και τα Β κύτταρα μπορούν να υποστηριχθούν ώστε να παράγουν αντισώματα.
Η θέση τους έχει ιδιαίτερη σημασία. Προηγούμενες εργασίες της ίδιας ερευνητικής ομάδας είχαν δείξει ότι υπάρχουν λεμφικά αγγεία στη σκληρά μήνιγγα, ενώ μικροσκοπικά κανάλια συνδέουν το κρανίο, τη μήνιγγα και τον εγκεφαλικό ιστό. Οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι πρωτεΐνες που φεύγουν από τον εγκέφαλο μπορούν να φτάσουν στον μυελό του κρανίου και να ενεργοποιήσουν αυτή την τοπική ανοσολογική υποδομή.
Η απόκριση αρχίζει πριν φτάσει το σήμα στους μακρινούς λεμφαδένες
Για να εξετάσουν αν οι δομές έχουν πραγματικό ρόλο στην προστασία του εγκεφάλου, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλο γλοιοβλαστώματος σε ποντίκια. Όταν παρενέβησαν φαρμακευτικά στους ανοσολογικούς κόμβους του κρανίου, οι όγκοι αναπτύχθηκαν ταχύτερα και τα ζώα έζησαν λιγότερο σε σχέση με τα ποντίκια στα οποία οι δομές παρέμειναν λειτουργικές.
Η παρατήρηση δεν αποδεικνύει ότι οι συγκεκριμένοι κόμβοι αρκούν από μόνοι τους για να ελέγξουν έναν όγκο. Δείχνει όμως ότι μπορούν να λειτουργούν ως τοπικοί «πρώτοι ανταποκριτές», πριν η πληροφορία φτάσει σε λεμφαδένες που βρίσκονται μακριά από το κρανίο.
Ένα gel ενίσχυσε την ανοσολογική αντίδραση
Στη συνέχεια η ομάδα δοκίμασε αν η τοπική άμυνα μπορεί να ενισχυθεί. Συνδύασε τρεις πρωτεΐνες που ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σε ένα gel και το τοποθέτησε κάτω από το τριχωτό της κεφαλής, πάνω από το κρανίο. Η ανοσολογική δραστηριότητα αυξήθηκε πρώτα στις δομές του κρανιακού μυελού και αργότερα σε κοντινούς λεμφαδένες εκτός του κρανίου.
Τα ποντίκια που έλαβαν το gel απέρριψαν τους όγκους αποτελεσματικότερα και έζησαν περισσότερο από τα ζώα ελέγχου. Πρόκειται για σημαντική ένδειξη ότι το κρανίο μπορεί να αποτελέσει στόχο τοπικής ανοσοθεραπείας, αλλά όχι για έτοιμη θεραπεία στον άνθρωπο.
Τι γνωρίζουμε για τον άνθρωπο
Η μελέτη εντόπισε επίσης ενδείξεις για παρόμοια ανοσολογικά κύτταρα στον μυελό των ανθρώπινων κρανίων. Αυτό κάνει την ανακάλυψη πιο ενδιαφέρουσα, δεν ισοδυναμεί όμως με απόδειξη ότι οι ίδιες οργανωμένες δομές λειτουργούν στον άνθρωπο όπως στα ποντίκια.
Το βασικό πείραμα έγινε σε ζωικό μοντέλο και η προσέγγιση με το gel δεν έχει δοκιμαστεί σε κλινική μελέτη. Χρειάζονται επομένως έρευνες για να φανεί αν ο μηχανισμός υπάρχει με την ίδια μορφή στους ανθρώπους, αν η τοπική παρέμβαση είναι ασφαλής και αν μπορεί να συνδυαστεί με υπάρχουσες θεραπείες χωρίς ανεπιθύμητη φλεγμονή.
Μια νέα εικόνα για τη νευρο-ανοσολογία
Η ανακάλυψη μετακινεί το ενδιαφέρον από την ιδέα ενός εγκεφάλου απομονωμένου από το ανοσοποιητικό σε ένα μοντέλο όπου το γειτονικό κρανίο συμμετέχει ενεργά στην επιτήρησή του. Οι ίδιοι κόμβοι ίσως αποδειχθούν χρήσιμοι και στη μελέτη άλλων νευρολογικών παθήσεων με ανοσολογική συνιστώσα, όμως αυτή παραμένει ερευνητική υπόθεση.
Το επόμενο βήμα δεν είναι να θεωρηθεί ότι βρέθηκε μια νέα θεραπεία για τον καρκίνο του εγκεφάλου. Είναι να χαρτογραφηθεί με ακρίβεια η λειτουργία αυτών των δομών και να διαπιστωθεί αν η στοχευμένη ενεργοποίησή τους μπορεί να μετατραπεί σε ασφαλή, ελεγχόμενη θεραπευτική στρατηγική.
Πηγή: ScienceDaily — Hidden “immune organ” in the skull may help fight brain cancer