Ένα εύρημα από ερευνητές του University of Sydney δείχνει ότι ο ανθρώπινος καρδιακός μυς δεν είναι εντελώς ανίκανος να ανανεωθεί μετά από έμφραγμα. Η φυσική αυτή απόκριση είναι σήμερα πολύ περιορισμένη για να αποκαταστήσει τη βλάβη, όμως μπορεί να ανοίξει έναν νέο δρόμο για θεραπείες της καρδιακής ανεπάρκειας.
Τι ακριβώς ανακάλυψαν οι ερευνητές
Η ομάδα από το University of Sydney, το Baird Institute και το Royal Prince Alfred Hospital εντόπισε αυξημένη μίτωση —τη διαδικασία κατά την οποία ένα κύτταρο διαιρείται— σε καρδιομυοκύτταρα ανθρώπων που είχαν υποστεί έμφραγμα. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Circulation Research και αποτελεί την πρώτη άμεση ένδειξη του ίδιου φαινομένου στον άνθρωπο, αφού προηγούμενες παρατηρήσεις αφορούσαν κυρίως ποντίκια.
Η διαπίστωση δεν σημαίνει ότι η καρδιά «θεραπεύεται» μόνη της. Το έμφραγμα μπορεί να καταστρέψει μεγάλο μέρος των κυττάρων του μυοκαρδίου και η φυσική παραγωγή νέων κυττάρων δεν επαρκεί για να αντικαταστήσει όλο τον χαμένο ιστό. Η ουλή παραμένει και ο κίνδυνος να εξελιχθεί η βλάβη σε καρδιακή ανεπάρκεια εξακολουθεί να είναι υπαρκτός.
Το πλεονέκτημα του ζωντανού ανθρώπινου ιστού
Το κρίσιμο τεχνικό βήμα ήταν η συλλογή μικρών δειγμάτων καρδιακού ιστού από ασθενείς που υποβάλλονταν συναινετικά σε επέμβαση bypass. Οι ερευνητές πήραν υλικό από πάσχουσες και μη πάσχουσες περιοχές της καρδιάς, δημιουργώντας ένα εργαστηριακό μοντέλο που βρίσκεται πιο κοντά στην ανθρώπινη βιολογία από τα συνηθισμένα ζωικά μοντέλα.
Αυτό δίνει τη δυνατότητα να μελετηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ποια κύτταρα διαιρούνται, ποια σήματα ενεργοποιούν την απόκριση και γιατί αυτή σταματά τόσο νωρίς. Η ομάδα έχει ήδη εντοπίσει πρωτεΐνες που είχαν συνδεθεί με την αναγέννηση της καρδιάς σε ποντίκια, γεγονός που προσφέρει πιθανούς στόχους για επόμενες μελέτες.
Από την παρατήρηση στη θεραπεία
Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να ενισχυθεί με ασφάλεια η φυσική ικανότητα της καρδιάς να παράγει νέα μυϊκά κύτταρα. Για να γίνει αυτό, θα χρειαστεί να αποσαφηνιστεί πώς ελέγχεται η μίτωση και πώς μπορεί να αυξηθεί χωρίς να προκληθούν ανεπιθύμητες αλλαγές στα κύτταρα.
Η απόσταση από το εργαστήριο μέχρι μια θεραπεία παραμένει μεγάλη. Η τρέχουσα μελέτη παρέχει βιολογική ένδειξη και ένα νέο ερευνητικό εργαλείο, όχι κλινική παρέμβαση. Προς το παρόν, το σημαντικό συμπέρασμα είναι πιο μετρημένο αλλά ουσιαστικό: η ενήλικη ανθρώπινη καρδιά διατηρεί κάποια ικανότητα ανανέωσης, την οποία οι επιστήμονες τώρα μπορούν να μελετήσουν απευθείας.