Η χρόνια νεφρική νόσος έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο διαδεδομένες και θανατηφόρες υγειονομικές κρίσεις παγκοσμίως, με νέα στοιχεία να δείχνουν ότι σχεδόν 800 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν πλέον από τη νόσο.
Μια παγκόσμια ανάλυση του 2025 αποκάλυψε ότι ο αριθμός των ατόμων που ζουν με τη νόσο αυξήθηκε από 378 εκατομμύρια το 1990 σε 788 εκατομμύρια το 2023. Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνά, η χρόνια νεφρική νόσος εισήλθε για πρώτη φορά στη λίστα με τις δέκα κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως.
Μια ασθένεια που πολλοί δεν βλέπουν να έρχεται
Η έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες από το NYU Langone Health, το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης και το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, εξέτασε την αυξανόμενη εξάπλωση μιας πάθησης που αποδυναμώνει αργά την ικανότητα των νεφρών να απομακρύνουν τα απόβλητα και τα περιττά υγρά από το αίμα.
Στις ήπιες περιπτώσεις, οι ασθενείς μπορεί να μην εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν αιμοκάθαρση, νεφρική θεραπεία υποκατάστασης ή ακόμα και μεταμόσχευση νεφρού.
Η ανάλυση εκτιμά ότι περίπου το 14% των ενηλίκων παγκοσμίως πάσχει από χρόνια νεφρική νόσο. Περίπου 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι πέθαναν από τη νόσο το 2023 και, αφού λήφθηκαν υπόψη οι διαφορές ηλικίας μεταξύ των χωρών, οι θάνατοι ήταν περισσότεροι κατά 6% σε σύγκριση με το 1993.
«Η δουλειά μας δείχνει ότι η χρόνια νεφρική νόσος είναι κοινή, θανατηφόρα και επιδεινώνεται ως μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Τζόζεφ Κόρες, διευθυντής του Ινστιτούτου Βέλτιστης Γήρανσης του NYU Langone. «Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν τις προσπάθειες αναγνώρισης της πάθησης στο ίδιο επίπεδο με τον καρκίνο, τις καρδιακές παθήσεις και την ψυχική υγεία ως κορυφαία προτεραιότητα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε όλο τον κόσμο».
Τον Μάιο του 2025, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έθεσε επίσημα τη χρόνια νεφρική νόσο στην ατζέντα του για τη μείωση των πρόωρων θανάτων από μη μεταδοτικές ασθένειες κατά ένα τρίτο έως το 2030. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet και παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο Kidney Week της Αμερικανικής Εταιρείας Νεφρολογίας.
Μια παγκόσμια αποτύπωση της νεφρικής βλάβης
Η έρευνα αποτέλεσε μέρος της μελέτης Global Burden of Disease (GBD) 2023, μιας μεγάλης διεθνούς προσπάθειας παρακολούθησης των απωλειών υγείας σε διάφορες χώρες και χρονικές περιόδους. Τα αποτελέσματά της χρησιμοποιούνται συχνά για την καθοδήγηση της δημόσιας πολιτικής υγείας και τον καθορισμό των ερευνητικών προτεραιοτήτων.
Για την ανάλυση, οι ερευνητές εξέτασαν 2.230 δημοσιευμένες επιστημονικές εργασίες και εθνικά σύνολα δεδομένων υγείας από 133 χώρες. Μελέτησαν τα πρότυπα στις διαγνώσεις και τους θανάτους, ενώ μέτρησαν και την αναπηρία που συνδέεται με τη χρόνια νεφρική νόσο.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι η νεφρική βλάβη δεν απειλεί μόνο τους νεφρούς. Η μειωμένη νεφρική λειτουργία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιακές παθήσεις, συμβάλλοντας στο 12% περίπου των παγκόσμιων καρδιαγγειακών θανάτων. Το 2023, η χρόνια νεφρική νόσος ήταν επίσης η 12η κύρια αιτία μειωμένης ποιότητας ζωής λόγω αναπηρίας. Οι μεγαλύτεροι παράγοντες κινδύνου ήταν το υψηλό σάκχαρο στο αίμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος.
Η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να αλλάξει την πορεία
Οι περισσότεροι ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο στη μελέτη βρίσκονταν ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Η λεπτομέρεια αυτή έχει μεγάλη σημασία, επειδή η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί συχνά να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και να βοηθήσει τους ασθενείς να αποφύγουν πιο εντατικές και δαπανηρές θεραπείες αργότερα.
Ο Κόρες ανέφερε ότι φάρμακα και αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της εξέλιξης προς αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού, όταν η πάθηση διαγνωστεί έγκαιρα. Ωστόσο, το γεγονός ότι η νόσος παραμένει σιωπηλή στα αρχικά της στάδια καθιστά δύσκολη την έγκαιρη διάγνωση χωρίς συστηματικούς ελέγχους.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί σαφή και επικαιροποιημένη εικόνα του τρόπου με τον οποίο η νόσος επηρεάζει τους πληθυσμούς σε όλο τον κόσμο. Η μελέτη αυτή, η πιο ολοκληρωμένη παγκόσμια εκτίμηση της χρόνιας νεφρικής νόσου της τελευταίας δεκαετίας, παρέχει ακριβώς αυτό: τα δεδομένα που χρειάζονται οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής για να δράσουν πριν η σιωπηλή αυτή κρίση γίνει ανεξέλεγκτη.