Τα περισσότερα θεραπευτικά αντισώματα δρουν έξω από τα κύτταρα. Εκεί όμως δεν βρίσκονται πάντα οι πρωτεΐνες που συνδέονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον, η νόσος του Χάντινγκτον και η νόσος του κινητικού νευρώνα. Αυτό είναι το πρόβλημα που επιχείρησε να λύσει μια ερευνητική ομάδα από το University of Essex μαζί με διεθνείς συνεργάτες.
Οι επιστήμονες περιγράφουν μια μέθοδο με την οποία συνηθισμένα αντισώματα μετατρέπονται σε πολύ μικρότερα θραύσματα, σχεδιασμένα ώστε να λειτουργούν μέσα στο ανθρώπινο κύτταρο. Αυτά τα «intrabodies» μπορούν να δεσμεύονται σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο ακριβώς στο σημείο όπου οι κλασικές προσεγγίσεις δυσκολεύονται να φτάσουν.
Γιατί έχει σημασία το εσωτερικό του κυττάρου
Σύμφωνα με το ScienceDaily, οι ερευνητές έδειξαν ότι το ηλεκτρικό φορτίο ενός αντισωματικού θραύσματος παίζει καθοριστικό ρόλο στο αν μπορεί να παραμείνει σταθερό και λειτουργικό μέσα στο κύτταρο. Με βάση αυτή την παρατήρηση και με εργαλεία ανασχεδιασμού πρωτεϊνών που υποστηρίζονται από τεχνητή νοημοσύνη, η ομάδα επιχείρησε να επανασχεδιάσει υπάρχοντα αντισώματα ώστε να αποκτήσουν τις κατάλληλες ιδιότητες.
Το αποτέλεσμα, όπως αναφέρεται, ήταν η μετατροπή 672 διαφορετικών αντισωμάτων σε intrabodies που μπορούν να στοχεύουν σημαντικές πρωτεΐνες συνδεδεμένες με νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή πολλά από τα μόρια που πυροδοτούν τη βλάβη στον εγκέφαλο δρουν μέσα στα κύτταρα και όχι στην επιφάνειά τους.
Τι αλλάζει για την έρευνα
Η προσέγγιση δεν υπόσχεται απλώς ένα ακόμη ερευνητικό εργαλείο. Αν αποδειχθεί αξιόπιστη σε επόμενα στάδια, μπορεί να επιτρέψει στους επιστήμονες να αξιοποιήσουν ξανά ένα τεράστιο απόθεμα αντισωμάτων που έχει παραχθεί εδώ και δεκαετίες στη βιοϊατρική έρευνα, αντί να ξεκινούν κάθε φορά από το μηδέν.
Η ομάδα σημειώνει επίσης ότι τα επανασχεδιασμένα μόρια θα διατεθούν ελεύθερα σε άλλους ερευνητές μετά τη δημοσίευση της μελέτης στο Nature Communications. Αυτό μπορεί να επιταχύνει τη δοκιμή νέων υποθέσεων σε εργαστήρια που μελετούν Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον και άλλες ασθένειες όπου η ενδοκυττάρια στόχευση παραμένει δύσκολη.
Πόσο κοντά είναι μια πραγματική θεραπεία
Παρά τη σημασία του αποτελέσματος, δεν πρόκειται για έτοιμη θεραπεία. Η είδηση αφορά ένα ερευνητικό βήμα που μπορεί να ανοίξει νέες θεραπευτικές στρατηγικές, όχι μια κλινικά εγκεκριμένη παρέμβαση για ασθενείς. Η απόσταση από τον επιτυχημένο σχεδιασμό στο εργαστήριο έως την ασφαλή και αποτελεσματική χρήση στον άνθρωπο παραμένει μεγάλη.
Ακριβώς γι’ αυτό η εξέλιξη ξεχωρίζει: μεταφέρει τη μάχη κατά των νευροεκφυλιστικών νόσων σε ένα σημείο όπου μέχρι σήμερα τα αντισώματα είχαν περιορισμένη πρόσβαση. Αν τα intrabodies αποδώσουν και σε επόμενες δοκιμές, θα μπορούσαν να ανοίξουν έναν διαφορετικό δρόμο για την αντιμετώπιση πρωτεϊνών που σήμερα θεωρούνται εξαιρετικά δύσκολοι στόχοι.