Από τις 31 Ιουλίου 2026 τα κράτη-μέλη της ΕΕ οφείλουν να εφαρμόζουν τους νέους κανόνες για το δικαίωμα επισκευής, με βασικό στόχο να μη θεωρείται μια χαλασμένη συσκευή σχεδόν αναλώσιμη μόλις περάσει η νόμιμη κάλυψη. Για τον καταναλωτή αυτό σημαίνει ότι η επισκευή μπαίνει πιο καθαρά στο τραπέζι πριν από την αντικατάσταση.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η Οδηγία 2024/1799 υποχρεώνει τους κατασκευαστές να αναλαμβάνουν επισκευές, έπειτα από αίτημα του καταναλωτή, για προϊόντα που καλύπτονται από ευρωπαϊκές απαιτήσεις επισκευασιμότητας και εφόσον η επισκευή είναι τεχνικά εφικτή. Στη λίστα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων κινητά τηλέφωνα, smartphones, ασύρματα τηλέφωνα, tablets τύπου slate, πλυντήρια, ψυγεία, οθόνες, ηλεκτρικές σκούπες και στεγνωτήρια.
Οι κατασκευαστές πρέπει επίσης να διαθέτουν ανταλλακτικά και εργαλεία σε τιμές που δεν αποθαρρύνουν την επισκευή. Η ίδια λογική ισχύει και για πληροφορίες και λογισμικά εργαλεία που σχετίζονται με την επιδιόρθωση, ενώ η οδηγία βάζει φρένο και σε τεχνικές ή συμβατικές πρακτικές που δυσκολεύουν αδικαιολόγητα την επισκευή.
Τι πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής
Η επισκευή εκτός εγγύησης δεν σημαίνει απαραίτητα δωρεάν service. Ο κανόνας είναι ότι ο κατασκευαστής μπορεί να χρεώσει, αλλά σε εύλογη τιμή. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Έντυπο Πληροφοριών Επισκευής δίνει έναν πιο καθαρό τρόπο σύγκρισης προσφορών: αν ο επισκευαστής επιλέξει να το χρησιμοποιήσει, οφείλει να το δώσει δωρεάν, να εξηγήσει κόστος, χρόνο και όρους και να κρατήσει σταθερή την προσφορά για τουλάχιστον 30 ημέρες. Μόνο η διάγνωση μπορεί να χρεωθεί ξεχωριστά, εφόσον ο πελάτης ενημερωθεί εκ των προτέρων.
Μέσα στη νόμιμη κάλυψη, υπάρχει και ένα επιπλέον κίνητρο υπέρ της επισκευής: όταν ο καταναλωτής επιλέγει επισκευή αντί αντικατάστασης για να αποκατασταθεί η συμμόρφωση του προϊόντος, η περίοδος ευθύνης του πωλητή επεκτείνεται κατά 12 μήνες. Αυτό δεν ισοδυναμεί με νέα εμπορική εγγύηση για τα πάντα, αλλά είναι ουσιαστική ενίσχυση των δικαιωμάτων του αγοραστή.
Τι σημαίνει για την ελληνική αγορά
Στην Ελλάδα, όπου πολλοί χρήστες κρατούν το κινητό ή την οικιακή συσκευή τους περισσότερα χρόνια λόγω κόστους, οι νέοι κανόνες μπορούν να δώσουν πραγματική ανάσα. Ανταλλακτικά με πιο καθαρούς όρους, μεγαλύτερη πρόσβαση σε εργαλεία επισκευής και περισσότερη διαφάνεια στις προσφορές μπορούν να ενισχύσουν τόσο τα εξουσιοδοτημένα service όσο και τα ανεξάρτητα εργαστήρια.
Χρειάζεται πάντως μια προσεκτική σημείωση: η οδηγία δεν επιβάλλει γενική, αυτόματη παροχή συσκευής αντικατάστασης σε κάθε περίπτωση. Προβλέπει ότι μπορεί να προσφέρεται προσωρινή συσκευή, ανάλογα με την κατηγορία προϊόντος και τον πάροχο της υπηρεσίας, άρα το σημείο αυτό θα κριθεί στην πράξη από την εφαρμογή της νομοθεσίας και από την εμπορική πολιτική κάθε δικτύου επισκευής.
Το επόμενο βήμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η online πλατφόρμα επισκευής που πρέπει να είναι διαθέσιμη έως τις 31 Ιουλίου 2027, ώστε οι πολίτες να βρίσκουν επισκευαστές, όρους και διαθεσιμότητα πιο εύκολα. Αν η εφαρμογή γίνει σωστά και στην Ελλάδα, το κέρδος δεν θα είναι μόνο περιβαλλοντικό αλλά και καθαρά οικονομικό: περισσότερες συσκευές θα μένουν χρήσιμες για περισσότερο χρόνο αντί να καταλήγουν πρόωρα στην ανακύκλωση ή στο ράφι του καταστήματος.