Η δεύτερη εγκυμοσύνη αλλάζει τον εγκέφαλο με τρόπους που είναι ταυτόχρονα γνωστοί και ξεχωριστοί σε σύγκριση με την πρώτη, σύμφωνα με νέα έρευνα του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου του Άμστερνταμ (Amsterdam UMC) που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε εγκυμοσύνη αφήνει το δικό της μοναδικό αποτύπωμα στον μητρικό εγκέφαλο.
Σε προηγούμενη μελέτη, η Elseline Hoekzema και οι συνεργάτες της ήταν οι πρώτοι που απέδειξαν ότι η εγκυμοσύνη αλλάζει τη δομή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η νέα έρευνα προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, παρακολουθώντας 110 γυναίκες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κάποιες από αυτές περίμεναν το πρώτο τους παιδί, άλλες ήταν έγκυες για δεύτερη φορά, ενώ μια ομάδα παρέμεινε χωρίς παιδιά. Μέσω επαναλαμβανόμενων εγκεφαλικών τομογραφιών, οι επιστήμονες κατέγραψαν πώς άλλαζε ο εγκέφαλος καθ' όλη τη διάρκεια της μελέτης.
«Με αυτό, δείξαμε για πρώτη φορά ότι ο εγκέφαλος δεν αλλάζει μόνο κατά την πρώτη εγκυμοσύνη, αλλά και κατά τη δεύτερη», δήλωσε η Hoekzema, επικεφαλής του Εργαστηρίου Εγκεφάλου και Εγκυμοσύνης στο Amsterdam UMC. «Κατά την πρώτη και τη δεύτερη εγκυμοσύνη, ο εγκέφαλος αλλάζει με παρόμοιους αλλά και μοναδικούς τρόπους. Κάθε εγκυμοσύνη αφήνει ένα μοναδικό σημάδι στον γυναικείο εγκέφαλο».
Οι εγκεφαλικές περιοχές αλλάζουν με διαφορετικό τρόπο
Η πρώτη εγκυμοσύνη παρήγαγε τις μεγαλύτερες αλλαγές στη δομή και τη δραστηριότητα του Δικτύου Προεπιλεγμένης Λειτουργίας (Default Mode Network) του εγκεφάλου, ενός συστήματος που εμπλέκεται στην αυτοαναστοχαστική σκέψη, την κοινωνική νόηση και άλλες σημαντικές νοητικές λειτουργίες.
Κατά τη δεύτερη εγκυμοσύνη, το ίδιο δίκτυο άλλαξε ξανά, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Αντίθετα, οι πιο αξιοσημείωτες αλλαγές παρατηρήθηκαν σε εγκεφαλικά δίκτυα που είναι υπεύθυνα για την κατεύθυνση της προσοχής και την απόκριση σε αισθητηριακά ερεθίσματα.
«Φαίνεται ότι κατά τη δεύτερη εγκυμοσύνη, ο εγκέφαλος αλλάζει πιο έντονα σε δίκτυα που εμπλέκονται στην αντίδραση σε αισθητηριακά σήματα και στον έλεγχο της προσοχής», εξήγησε η ερευνήτρια Milou Straathof, που ανέλυσε τα δεδομένα. «Αυτές οι διαδικασίες μπορεί να είναι ωφέλιμες όταν κάποια φροντίζει πολλαπλά παιδιά».
Η σύνδεση με τον δεσμό μητέρας-παιδιού και την ψυχική υγεία
Η μελέτη αποκάλυψε επίσης μια σχέση μεταξύ των εγκεφαλικών αλλαγών που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη και του συναισθηματικού δεσμού ανάμεσα στη μητέρα και το παιδί. Αυτή η σύνδεση ήταν ισχυρότερη μετά την πρώτη εγκυμοσύνη παρά μετά τη δεύτερη.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης συνδέσεις ανάμεσα στις δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο και την περιγεννητική κατάθλιψη, τόσο κατά την πρώτη όσο και κατά τη δεύτερη εγκυμοσύνη. Πρόκειται για την πρώτη απόδειξη ότι οι αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκεφαλικό φλοιό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σχετίζονται με τη μητρική κατάθλιψη.
Ο χρονισμός αυτών των συσχετίσεων διέφερε ανάλογα με το ιστορικό εγκυμοσύνης. Στις πρωτοεμφανιζόμενες μητέρες, ήταν πιο εμφανείς μετά τον τοκετό. Για τις γυναίκες που περίμεναν δεύτερο παιδί, ήταν περισσότερο αισθητές κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
«Αυτή η γνώση μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση και αναγνώριση των προβλημάτων ψυχικής υγείας στις μητέρες. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στη μητρότητα», τόνισαν οι ερευνητές.
Τα ευρήματα προσφέρουν νέα εικόνα για την αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα του μητρικού εγκεφάλου. Παρόλο που οι περισσότερες γυναίκες βιώνουν μία ή περισσότερες εγκυμοσύνες στη ζωή τους, οι επιστήμονες μόλις τώρα αρχίζουν να κατανοούν πώς η εγκυμοσύνη επηρεάζει τον εγκέφαλο μακροπρόθεσμα.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι αυτές οι ανακαλύψεις βοηθούν να καλυφθεί ένα σημαντικό κενό γνώσης σχετικά με τη βιολογία των γυναικών και θα μπορούσαν τελικά να βελτιώσουν τη φροντίδα των μητέρων, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών για την πρόληψη και τη θεραπεία της επιλόχειας κατάθλιψης. Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης την αξιοσημείωτη ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται συνεχώς σε σημαντικές εμπειρίες ζωής, όπως η εγκυμοσύνη και η μητρότητα.