Η NASA έκανε ένα κρίσιμο βήμα προς την άμεση απεικόνιση εξωπλανητών: το Nancy Grace Roman Space Telescope έστρεψε για πρώτη φορά τον στεμματογράφο του στο Σύμπαν και επιβεβαίωσε ότι μπορεί να κρατά το βλέμμα του εξαιρετικά σταθερό.
Η ακρίβεια που χρειάζεται ένα διαστημικό τηλεσκόπιο
Από τις 15 έως τις 21 Σεπτεμβρίου, οι μηχανικοί δοκίμασαν το σύστημα λεπτομερούς καθοδήγησης του Roman. Το σύστημα παρακολουθεί άστρα-οδηγούς, των οποίων οι θέσεις είναι γνωστές με μεγάλη ακρίβεια, και στέλνει περίπου τέσσερις φορές το δευτερόλεπτο δεδομένα στο σύστημα ελέγχου προσανατολισμού.
Οι δοκιμές έδειξαν ότι το τηλεσκόπιο μπορεί να παραμένει σταθερό καλύτερα από 1/100.000 της μοίρας για μισή ώρα σε παρατηρήσεις με το Wide Field Instrument και έως οκτώ ώρες όταν χρησιμοποιεί το Coronagraph Instrument. Η επίδοση αντιστοιχεί περίπου στο να κρατάς ένα λέιζερ πάνω σε ένα κέρμα των ΗΠΑ από απόσταση περίπου 240 χιλιομέτρων.
Το «πρώτο φως» του στεμματογράφου
Στις 22 Σεπτεμβρίου, ο στεμματογράφος δέχθηκε για πρώτη φορά κοσμικό φως. Το όργανο έχει σχεδιαστεί να περιορίζει το εκτυφλωτικό φως των άστρων, ώστε να μπορούν να μελετηθούν πολύ αμυδρότερα αντικείμενα, όπως πλανήτες και δίσκοι σκόνης που τα περιβάλλουν.
Η ανάγκη για σταθερότητα είναι απόλυτη: ακόμη και ανεπαίσθητες δονήσεις ή μικρές αποκλίσεις στη στόχευση μπορούν να αφήσουν το φως του άστρου να «διαρρεύσει» στην εικόνα και να σκεπάσει τον πλανήτη που αναζητούν οι επιστήμονες.
Η πρώτη παρατήρηση ήταν σκόπιμα περιορισμένη. Επιβεβαίωσε ότι το όργανο μπορεί να παράγει εστιασμένη εικόνα, ενώ η ομάδα συνεχίζει μια σταδιακή σειρά πιο απαιτητικών δοκιμών πριν από τις επιστημονικές παρατηρήσεις.
Η δοκιμή στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου
Στην πρώτη δοκιμή, το Coronagraph Instrument παρατήρησε ένα αμυδρό άστρο στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν γειτονικό γαλαξία. Οι ανιχνευτές λειτουργούσαν σε υψηλότερη θερμοκρασία από την τελική, με αποτέλεσμα περισσότερος θόρυβος να εμφανιστεί στην εικόνα.
Στη δεύτερη παρατήρηση, αφού οι ανιχνευτές ψύχθηκαν, το όργανο εντόπισε πολλαπλά άστρα στην αναμενόμενη περιοχή. Το αποτέλεσμα έδωσε στην ομάδα μια σημαντική επιβεβαίωση ότι το Roman στοχεύει σωστά και ότι ο στεμματογράφος μπορεί να ανιχνεύει αμυδρές πηγές με μεγαλύτερη ευαισθησία.
Τι μένει πριν από την αναζήτηση εξωπλανητών
Το Roman δεν διαθέτει ξεχωριστό όργανο καθοδήγησης όπως άλλα διαστημικά τηλεσκόπια. Οι μηχανικοί σχεδιάζουν να επικυρώσουν μια διαφορετική μέθοδο, η οποία χρησιμοποιεί φασματικά μοτίβα αντί να παρακολουθεί μόνο το σημειακό είδωλο ενός άστρου. Το τηλεσκόπιο είναι ήδη σχεδιασμένο να συλλέγει φάσματα, οπότε η ίδια πληροφορία μπορεί να βοηθήσει και στη διατήρηση της ακριβούς θέσης του.
Το «πρώτο φως» δεν αποτελεί ακόμη ανακάλυψη εξωπλανήτη. Είναι όμως ένα ουσιαστικό τεχνικό ορόσημο: δείχνει ότι το σύστημα καθοδήγησης και ο στεμματογράφος μπορούν να συνεργαστούν, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο σύνθετες δοκιμές και, αργότερα, για παρατηρήσεις πλανητών που χάνονται μέσα στη λάμψη των άστρων τους.
Πηγή: NASA μέσω ScienceDaily