Το διαστημικό τηλεσκόπιο Swift, ένα από τα πιο πολύτιμα «μάτια» της ανθρωπότητας για την παρατήρηση του Σύμπαντος, κινδυνεύει να χαθεί για πάντα. Η αυξημένη ηλιακή δραστηριότητα τα τελευταία χρόνια έχει διογκώσει την ατμόσφαιρα της Γης, η οποία πλέον «ακουμπάει» το τηλεσκόπιο, δημιουργώντας τριβή που το αναγκάζει να χάνει συνεχώς ύψος. Το Swift έχει ήδη κατέβει από τα 600 χιλιόμετρα στα 360, με τη μεγαλύτερη πτώση να καταγράφεται τα τελευταία δύο χρόνια. Χωρίς παρέμβαση, η πορεία του καταλήγει αναπόφευκτα στην καταστροφική είσοδο στην ατμόσφαιρα.
Η αποστολή LINK
Για να το σώσει, η NASA χρηματοδότησε μια φιλόδοξη αποστολή που δεν έχει επιχειρηθεί ποτέ ξανά: το ρομποτικό σκάφος LINK, κατασκευασμένο από τη νεοφυή εταιρεία Katalyst Space Technologies με έδρα το Flagstaff της Αριζόνα. Το LINK, σε μέγεθος ψυγείου, είναι εξοπλισμένο με τρεις ρομποτικούς βραχίονες, κάμερες υψηλής ακρίβειας και συστήματα πλοήγησης που κινούνται με μικρούς προωθητήρες. Εκτοξεύτηκε την Παρασκευή και τις επόμενες εβδομάδες θα ενεργοποιεί ένα προς ένα τα συστήματά του — ισχύ, πλοήγηση, κάμερες και αισθητήρες — ελέγχοντας ότι άντεξαν την εκτόξευση.
Μια κούρσα ενάντια στον χρόνο
Η ομάδα της Katalyst είχε λιγότερο από έναν χρόνο για να ολοκληρώσει την αποστολή. Το Swift θα φτάσει σε υψόμετρο 300 χιλιομέτρων, κάτω από το οποίο κάθε διάσωση καθίσταται αδύνατη. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ghonhee Lee, χαρακτήρισε το επίτευγμα της ομάδας του «εξαιρετικό», τονίζοντας ότι σχεδίασαν, κατασκεύασαν, δοκίμασαν και ολοκλήρωσαν ένα πλήρες διαστημικό ρομπότ σε μόλις οκτώ μήνες.
Αν και ο πύραυλος Pegasus XL εκτόξευσε το LINK κοντά στην τροχιά του Swift, το ρομπότ έχει ακόμη πολλή δουλειά να κάνει. Το υψόμετρο του τηλεσκοπίου αλλάζει εβδομάδα με την εβδομάδα, ενώ και το ίδιο το LINK κινείται — μια εξαιρετικά δύσκολη άσκηση προσέγγισης ενός κινούμενου στόχου. Σε τρεις με τέσσερις εβδομάδες, το σκάφος θα πλησιάσει αρκετά για να αρχίσει τη φάση της προσέγγισης.
Το κρίσιμο «άγγιγμα»
Χρησιμοποιώντας κάμερες και αισθητήρες, το LINK θα γλιστρήσει δίπλα στο Swift και θα το φωτογραφίσει από κάθε γωνία. Οι μηχανικοί έχουν υποθέσει πού πρέπει να πιάσουν το τηλεσκόπιο, αλλά είναι άγνωστο πώς έχει αλλάξει μετά από είκοσι χρόνια σε τροχιά.
«Το Swift δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να το πιάσουν στο διάστημα και να του αλλάξουν τροχιά. Το σκάφος διάσωσης θα το πλησιάσει πολύ αργά και θα προσδεθεί», εξηγεί ο δρ Simeon Barber, ειδικός διαστημικής επιστήμης από το Open University.
Στη συνέχεια έρχεται η πιο αγωνιώδης στιγμή: οι τρεις βραχίονες του LINK θα απλωθούν για να πιάσουν το Swift. Αν όλα πάνε καλά, το LINK θα ενεργοποιήσει τους προωθητήρες του και θα ανεβάσει σταδιακά το τηλεσκόπιο σε ένα ασφαλές υψόμετρο όπου θα μπορεί να συνεχίσει το έργο του για πολλά ακόμη χρόνια.
Γιατί αξίζει να σωθεί
Το Swift, σε μέγεθος μεγάλου αυτοκινήτου, εκτοξεύτηκε το 2004 και φέρει τρία τηλεσκόπια που μελετούν τις πιο ισχυρές εκρήξεις στο Σύμπαν — εκρήξεις που προκαλούνται από τον βίαιο θάνατο γιγάντιων άστρων και από συγκρούσεις των υπολειμμάτων τους. Σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα απελευθερώνουν την ίδια ενέργεια που θα εκπέμψει ο Ήλιος σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, 10 δισεκατομμυρίων ετών.
«Η NASA προφανώς πιστεύει ότι αξίζει να το επιχειρήσει. Η επιστημονική κοινότητα ελπίζει, γιατί πρόκειται για ένα σημαντικό τηλεσκόπιο που μας επιτρέπει να μελετάμε φαινόμενα εξαιρετικά υψηλής ενέργειας που δεν έχουμε άλλο τρόπο να εξετάσουμε», λέει ο Barber.
Η αποστολή LINK δεν είναι απλώς μια διάσωση. Είναι μια επίδειξη των δυνατοτήτων της εμπορικής διαστημικής βιομηχανίας — η απόδειξη ότι ιδιωτικές εταιρείες μπορούν να αναλάβουν αποστολές που παλαιότερα ήταν αποκλειστικότητα κρατικών διαστημικών οργανισμών. Αν πετύχει, θα ανοίξει τον δρόμο για ένα νέο είδος υπηρεσίας στο διάστημα: την επιδιόρθωση και συντήρηση δορυφόρων και τηλεσκοπίων που θα έληγαν άδοξα τη ζωή τους.