Η γεωργία στη Σελήνη ή στον Άρη δεν θα σκοντάψει μόνο στην έλλειψη νερού και στην ακραία ακτινοβολία. Ένα εξίσου δύσκολο πρόβλημα είναι το ίδιο το υλικό όπου θα πρέπει να μεγαλώσουν τα φυτά: τον σεληνιακό και τον αρειανό ρεγόλιθο χαρακτηρίζει η φτώχεια σε βασικά θρεπτικά στοιχεία και δεν λειτουργεί σαν γόνιμο έδαφος. Μια νέα ανασκόπηση εξετάζει αν οι συμβιωτικοί μύκητες μπορούν να βοηθήσουν.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Astronomy and Space Sciences και αξιολογεί είδη μυκήτων που έχουν ήδη συνδεθεί με την ανάπτυξη φυτών στη Γη. Η ιδέα δεν είναι να μετατραπεί μαγικά η εξωγήινη σκόνη σε χώμα, αλλά να αξιοποιηθεί ένας ζωντανός συνεργάτης που μπορεί να βελτιώσει την πρόσληψη των περιορισμένων θρεπτικών συστατικών και να κάνει τα φυτά πιο ανθεκτικά στο μη βιολογικό στρες.
Γιατί το ρεγόλιθο δεν αρκεί
Ο ρεγόλιθος της Σελήνης και του Άρη αποτελείται κυρίως από ανόργανα υλικά και δεν προσφέρει στα φυτά το ισορροπημένο περιβάλλον που χρειάζονται. Οι ερευνητές εστιάζουν ιδιαίτερα στις ελλείψεις αζώτου, καλίου και φωσφόρου, ενώ παράλληλα επισημαίνουν ότι οι συνθήκες καλλιέργειας θα είναι σκληρές ακόμη και μέσα σε ελεγχόμενες εγκαταστάσεις.
Σε ένα τέτοιο υπόστρωμα, οι ρίζες δεν αρκεί να αναπτυχθούν. Πρέπει να βρουν, να κινητοποιήσουν και να απορροφήσουν αποτελεσματικά ό,τι θρεπτικό στοιχείο υπάρχει διαθέσιμο. Εκεί ακριβώς τοποθετείται ο ρόλος των μυκήτων που προάγουν την ανάπτυξη των φυτών.
Οι μύκητες ως προέκταση των ριζών
Μια βασική κατηγορία που εξετάζεται είναι οι αρβουσκουλώδεις μυκόρριζοι μύκητες. Αυτοί σχηματίζουν στενή συνεργασία με τις ρίζες και μπορούν να λειτουργούν σαν μικροσκοπική προέκταση του ριζικού συστήματος, αυξάνοντας την πρόσβαση του φυτού σε θρεπτικά συστατικά.
Η ανασκόπηση εξετάζει επίσης μύκητες που έχουν δείξει ότι υποστηρίζουν την ανάπτυξη φυτών σε συνθήκες αβιοτικού στρες, δηλαδή πίεσης που δεν προκαλείται από άλλους οργανισμούς. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρονται είδη που έχουν χρησιμοποιηθεί σε πειράματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, στοιχείο που δίνει στην ιδέα ένα προηγούμενο πέρα από τα εργαστήρια στη Γη.
Το πιθανό όφελος δεν περιορίζεται στην πρόσληψη θρεπτικών ουσιών. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι μύκητες όπως οι Trichoderma και διάφορα μέλη των Glomeromycota θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα φυτά να αντιμετωπίσουν δυσμενείς συνθήκες και να βελτιώσουν ορισμένες ιδιότητες του υποστρώματος.
Από την υπόσχεση στη δοκιμή
Η ανασκόπηση δεν παρουσιάζει καλλιέργεια σε πραγματικό σεληνιακό ή αρειανό έδαφος. Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι να ελεγχθεί αν οι συγκεκριμένοι μύκητες αποδίδουν όταν εκτεθούν σε πραγματικό ρεγόλιθο και όχι μόνο σε προσομοιωμένα υλικά ή άλλα υποκατάστατα.
Αυτό έχει σημασία επειδή οι προσομοιώσεις δεν αναπαράγουν πάντοτε όλες τις χημικές και φυσικές ιδιότητες ενός εξωγήινου υποστρώματος. Θα χρειαστούν επίσης πειράματα που θα δείξουν ποιοι συνδυασμοί φυτών, μυκήτων, νερού και θρεπτικών προσθηκών είναι σταθεροί με την πάροδο του χρόνου και ασφαλείς για ένα κλειστό σύστημα.
Ένα βήμα για πιο αυτάρκεις αποστολές
Αν η προσέγγιση επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να περιορίσει μέρος της εξάρτησης των μελλοντικών αποστολών από τρόφιμα που μεταφέρονται από τη Γη. Η παραγωγή μεγαλύτερων και πιο αξιόπιστων καλλιεργειών σε μια σεληνιακή ή αρειανή βάση θα έκανε την παραμονή ανθρώπων εκτός Γης λιγότερο ευάλωτη στις μεταφορές.
Ωστόσο, προς το παρόν πρόκειται για πολλά υποσχόμενη ερευνητική κατεύθυνση και όχι για έτοιμη τεχνολογία διαστημικής γεωργίας. Η αξία της μελέτης βρίσκεται στο ότι συνδέει τη βιολογία των ριζών με τον σχεδιασμό μελλοντικών υποδομών, ενώ τα πειράματα σε πραγματικό ρεγόλιθο θα κρίνουν αν οι μύκητες μπορούν πράγματι να γίνουν μέρος μιας βιώσιμης καλλιέργειας πέρα από τη Γη.
Πηγή: ScienceDaily — The secret to growing food on Mars could be fungi