Η άνοια δεν είναι μία μόνο νόσος, αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων που μπορεί να προκύπτει από διαφορετικές βλάβες στον εγκέφαλο. Νέα έρευνα που ανέδειξε το Lund University δείχνει ότι σχεδόν οι μισές περιπτώσεις μπορεί να συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να επηρεαστούν, όπως το κάπνισμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η καρδιαγγειακή νόσος και τα αυξημένα λιπίδια στο αίμα.
Το βασικό μήνυμα δεν είναι ότι η αλλαγή συνηθειών εγγυάται πως κάποιος δεν θα εμφανίσει άνοια. Είναι όμως ότι η μείωση αυτών των κινδύνων μπορεί να καθυστερήσει βλάβες που σχετίζονται με διαφορετικές μορφές άνοιας και να περιορίσει τη συνολική επιβάρυνση στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου.
Τι έδειξε η παρακολούθηση
Η μελέτη παρακολούθησε για τέσσερα χρόνια σχεδόν 500 άτομα με μέση ηλικία τα 65 έτη, τα οποία δεν είχαν σημάδια γνωστικής έκπτωσης στην αρχή. Οι ερευνητές εξέτασαν μεταβολές στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, δηλαδή στις νευρικές ίνες που συχνά επηρεάζονται στην αγγειακή άνοια.
Παράλληλα, κατέγραφαν τα επίπεδα των πρωτεϊνών αμυλοειδούς-β και tau, οι οποίες συνδέονται με τη νόσο Alzheimer. Στόχος ήταν να φανεί πώς τόσο οι τροποποιήσιμοι όσο και οι μη τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τις αλλαγές στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου.
Γιατί η αγγειακή υγεία έχει τόσο μεγάλη σημασία
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι περισσότεροι από τους τροποποιήσιμους παράγοντες που εξετάστηκαν, όπως το κάπνισμα, η καρδιαγγειακή νόσος, τα υψηλά λιπίδια και η υψηλή αρτηριακή πίεση, συνδέθηκαν με βλάβες στα αγγεία του εγκεφάλου και με ταχύτερη συσσώρευση αλλοιώσεων στη λευκή ουσία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η αγγειακή βλάβη δεν αφορά μόνο μία στενή κατηγορία περιστατικών. Πολλοί άνθρωποι με άνοια εμφανίζουν περισσότερες από μία παθολογικές διεργασίες ταυτόχρονα, ανάμεσά τους αγγειακές βλάβες αλλά και αλλαγές που σχετίζονται με Alzheimer. Με αυτή την έννοια, η προστασία της αγγειακής και μεταβολικής υγείας μπορεί να επηρεάζει περισσότερα από ένα μονοπάτια που οδηγούν στη γνωστική έκπτωση.
Τι σημαίνει πρακτικά η μείωση του κινδύνου
Οι ερευνητές εντόπισαν και ορισμένες πιθανές συνδέσεις πέρα από τα αγγειακά ευρήματα: ο διαβήτης συσχετίστηκε με αυξημένη συσσώρευση αμυλοειδούς-β, ενώ τα άτομα με χαμηλότερο BMI εμφάνισαν ταχύτερη συσσώρευση tau. Οι ίδιοι τονίζουν ότι αυτά τα αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση και επιβεβαίωση σε μελλοντικές μελέτες.
Γι' αυτό και η έρευνα δεν υποστηρίζει μια απλοϊκή υπόσχεση πρόληψης. Υποστηρίζει όμως κάτι πιο χρήσιμο: ότι η διακοπή του καπνίσματος, η ρύθμιση της πίεσης, η αντιμετώπιση των λιπιδίων και η καλύτερη καρδιομεταβολική φροντίδα μπορούν να μειώσουν πολλαπλές βλάβες που εξελίσσονται παράλληλα στον εγκέφαλο και ενδεχομένως να καθυστερήσουν την εμφάνιση συμπτωμάτων.