Η προέλευση του νερού της Γης παραμένει ένα από τα πιο επίμονα ερωτήματα της πλανητικής επιστήμης. Μια νέα σειρά πειραμάτων στη Z machine των Sandia National Laboratories εξετάζει αν ο νεαρός, λιωμένος πλανήτης μπορούσε να κρατήσει μέρος του νερού που περιείχε ήδη από τον σχηματισμό του.
Ένα εργαστήριο ακραίων πιέσεων
Η Z machine βρίσκεται στο Albuquerque του Νέου Μεξικού και σχεδιάστηκε κυρίως για δοκιμές υλικών που σχετίζονται με την αξιοπιστία του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου, χωρίς να απαιτούνται πυρηνικές εκρήξεις. Περίπου το 10% των βολών της διατίθεται σε βασική έρευνα.
Κάθε πείραμα χρειάζεται μήνες προετοιμασίας και τη συμμετοχή περισσότερων από 100 ανθρώπων. Η ίδια η βολή απαιτεί περίπου μία ημέρα προετοιμασίας και κοστίζει γύρω στα 250.000 δολάρια. Για λίγα δισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου, ένας ηλεκτρικός παλμός δημιουργεί κρουστικό κύμα ικανό να αναπαράγει πιέσεις αντίστοιχες με εκείνες βαθιά στο εσωτερικό μεγάλων αέριων πλανητών.
Η Alisha Clark, ορυκτολόγος-φυσικός στο University of Colorado Boulder, χρησιμοποίησε τη μηχανή σε ένα πολυετές πρόγραμμα για την προέλευση του νερού της Γης. Τα δείγματα αποτελούνταν από γυαλί εμποτισμένο με νερό, ως εργαστηριακό ανάλογο του λιωμένου πυριτικού πετρώματος.
Η υπόθεση του «μαγματικού ωκεανού»
Πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, η Γη σχηματίστηκε από κοσμική σκόνη και αέρια και θερμάνθηκε από ραδιενεργά στοιχεία και συγκρούσεις με άλλα σώματα. Η επικρατούσα εικόνα υποστηρίζει ότι το νερό που βρέθηκε στο εσωτερικό της θα εξατμιζόταν ή θα διέφευγε στο διάστημα, ενώ οι ωκεανοί θα έφταναν αργότερα από παγωμένους κομήτες και αστεροειδείς.
Μια εναλλακτική υπόθεση λέει ότι το λιωμένο εσωτερικό της Γης μπορούσε να συγκρατήσει μέρος των αρχικών μορίων νερού. Με την πάροδο του γεωλογικού χρόνου, ηφαιστειακές διεργασίες θα μπορούσαν να απελευθερώσουν ένα μέρος τους στην επιφάνεια, ενώ άλλο μέρος θα παρέμενε στον μανδύα. Η ιδέα ενισχύθηκε από γεωφυσικές και γεωχημικές ενδείξεις για μεγαλύτερη ποσότητα νερού στο εσωτερικό της Γης από αυτήν που θα εξηγούσε μόνη της η τεκτονική των πλακών.
Τι δείχνουν τα πειράματα
Σε προηγούμενες δοκιμές, η ομάδα παρατήρησε ότι το γυαλί με μεγάλη ποσότητα νερού γινόταν αρχικά πιο άκαμπτο, αλλά συμπιεζόταν ευκολότερα όσο αυξανόταν η πίεση. Αυτή η ασυνήθιστη συμπεριφορά μπορεί να σημαίνει ότι το λιωμένο πέτρωμα ήταν ικανό να παγιδεύει νερό στις πιέσεις του μανδύα, ακόμη και όταν η Γη βρισκόταν στη φάση του παγκόσμιου «μαγματικού ωκεανού».
Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί απόδειξη για μία και μοναδική προέλευση των ωκεανών. Η μελέτη αναπαράγει για ελάχιστο χρόνο ακραίες συνθήκες και χρησιμοποιεί γυαλί ως υποκατάστατο λιωμένου πυριτικού πετρώματος. Επομένως, τα ευρήματα προσθέτουν έναν πιθανό μηχανισμό στη συζήτηση, αλλά χρειάζονται περαιτέρω πειράματα και γεωχημικά μοντέλα για να εκτιμηθεί πόσο νερό μπορούσε πράγματι να παραμείνει στο εσωτερικό του πλανήτη.
Η έρευνα παρουσιάστηκε από το Nature σε ρεπορτάζ του James Dinneen, δημοσιευμένο στις 30 Σεπτεμβρίου 2026. Διαβάστε την αρχική πηγή στο Nature.