Ο καφές έχει συνδεθεί ξανά και ξανά με καλύτερη υγεία και μικρότερο κίνδυνο ορισμένων χρόνιων παθήσεων. Μια νέα ερευνητική εργασία από το Texas A&M University προτείνει έναν πιθανό λόγο: ορισμένες ουσίες του καφέ φαίνεται να ενεργοποιούν έναν κυτταρικό «διακόπτη» που ονομάζεται NR4A1.
Ένας υποδοχέας που ανταποκρίνεται στη φθορά
Το NR4A1 είναι ένας υποδοχέας μέσα στα κύτταρα που συμμετέχει στον έλεγχο γονιδίων όταν ο οργανισμός βρίσκεται υπό πίεση ή όταν ένας ιστός έχει υποστεί βλάβη. Οι ερευνητές το περιγράφουν ως έναν αισθητήρα που μπορεί να ανταποκρίνεται σε ουσίες της διατροφής.
Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει το NR4A1 με τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό και την αποκατάσταση των ιστών. Αυτές οι λειτουργίες σχετίζονται με ασθένειες που γίνονται συχνότερες με την ηλικία, όπως ορισμένοι καρκίνοι, νευροεκφυλιστικές και μεταβολικές παθήσεις.
Δεν φαίνεται να είναι κυρίως η καφεΐνη
Η ομάδα εξέτασε συστατικά του καφέ και διαπίστωσε ότι αρκετά από αυτά μπορούν να συνδεθούν με το NR4A1 και να αλλάξουν τη δραστηριότητά του. Ιδιαίτερα ενεργές ήταν πολυφαινόλες και άλλες φυτικές ενώσεις με πολλές υδροξυλομάδες, όπως το καφεϊκό οξύ.
Η καφεΐνη μπορεί επίσης να συνδεθεί με τον υποδοχέα, όμως στα μοντέλα της μελέτης δεν είχε ανάλογη δράση. Αυτό δίνει μια πιθανή εξήγηση για το γιατί, σε μεγάλες μελέτες παρατήρησης, τόσο ο κανονικός όσο και ο ντεκαφεϊνέ καφές έχουν συσχετιστεί με παρόμοια οφέλη για την υγεία.
Τι έδειξαν τα εργαστηριακά μοντέλα
Στα εργαστηριακά μοντέλα, οι ενώσεις του καφέ συνδέθηκαν με λιγότερη κυτταρική βλάβη και πιο αργή ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Το κρίσιμο εύρημα ήταν ότι, όταν οι επιστήμονες αφαίρεσαν το NR4A1 από τα κύτταρα, αυτές οι προστατευτικές επιδράσεις εξαφανίστηκαν.
Το αποτέλεσμα ενισχύει την ιδέα ότι ο συγκεκριμένος υποδοχέας μεσολαβεί σε μέρος της βιολογικής δράσης των ενώσεων του καφέ. Δεν σημαίνει όμως ότι ο καφές από μόνος του θεραπεύει ή αποτρέπει τον καρκίνο, τη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλες παθήσεις.
Μια χρήσιμη ένδειξη, όχι νέα ιατρική οδηγία
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients και εστιάζει στον μηχανισμό μέσα στα κύτταρα. Δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου και αποτελέσματος στους ανθρώπους ούτε αλλάζει τις υπάρχουσες συστάσεις για την κατανάλωση καφέ.
Ο καφές είναι ένα πολύπλοκο μείγμα ουσιών και πιθανότατα επηρεάζει τον οργανισμό με περισσότερους από έναν τρόπους. Η αξία της νέας δουλειάς είναι ότι προσθέτει ένα συγκεκριμένο κομμάτι στο παζλ: έναν πιθανό μοριακό δρόμο μέσω του οποίου φυτικές ενώσεις του καφέ μπορεί να βοηθούν τα κύτταρα να διαχειρίζονται το στρες και τη φθορά.
Τι μπορεί να ακολουθήσει
Οι ερευνητές θέλουν τώρα να καταλάβουν πόσο σημαντικός είναι αυτός ο δρόμος στον ανθρώπινο οργανισμό και να μελετήσουν συνθετικές ουσίες που στοχεύουν αποτελεσματικότερα το NR4A1. Μακροπρόθεσμα, η γνώση αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για ασθένειες που συνδέονται με τη γήρανση.
Μέχρι τότε, το εύρημα δεν είναι λόγος για περισσότερα φλιτζάνια. Είναι, όμως, μια ενδιαφέρουσα εξήγηση για το γιατί τα φυτικά συστατικά που περιέχει ο καφές εξακολουθούν να τραβούν το ενδιαφέρον της έρευνας.