Οι λευκές γραμμές που αφήνουν τα αεροπλάνα στον ουρανό δεν είναι απλώς ένα οπτικό αποτύπωμα του ταξιδιού. Σε ορισμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες μετατρέπονται σε παράγοντα υπερθέρμανσης, και αυτό είναι το πρόβλημα που θέλει τώρα να περιορίσει η Google μαζί με τη βρετανική κυβέρνηση και φορείς της αεροπορίας.
Το πρόγραμμα ονομάζεται Operation Blue Skies και δοκιμάζει κάτι αρκετά συγκεκριμένο: αν οι αεροπορικές πτήσεις μπορούν να κάνουν μικρές κατακόρυφες αλλαγές πορείας, την κατάλληλη στιγμή και στο κατάλληλο σημείο, ώστε να αποφεύγουν περιοχές όπου είναι πιθανότερο να σχηματιστούν θερμαντικά contrails.
Γιατί τα contrails απασχολούν τόσο πολύ
Τα contrails δημιουργούνται όταν οι υδρατμοί από τα καυσαέρια των κινητήρων συμπυκνώνονται και παγώνουν γύρω από σωματίδια αιθάλης σε ψυχρό και υγρό αέρα. Αν και μοιάζουν αθώα, μπορούν να παγιδεύουν θερμότητα που εκπέμπει η Γη και έτσι να ενισχύουν τη θέρμανση της ατμόσφαιρας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Engadget, οι ερευνητές εκτιμούν ότι αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού κλιματικού αποτυπώματος της αεροπορίας. Αυτό εξηγεί γιατί το θέμα έχει τραβήξει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον: αν μειωθούν τα contrails, μπορεί να υπάρξει κλιματικό όφελος χωρίς να περιμένει ο κλάδος την πλήρη αντικατάσταση αεροσκαφών ή καυσίμων.
Πώς θα γίνει η δοκιμή
Η δοκιμή θα τρέξει για 30 μήνες στον εναέριο χώρο Shanwick, πάνω από το ανατολικό τμήμα του βόρειου Ατλαντικού. Εκεί, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας θα χρησιμοποιούν προβλέψεις για να εντοπίζουν ατμοσφαιρικές ζώνες όπου μια κατακόρυφη μεταβολή έως 2.000 ποδιών μπορεί να μειώσει τον σχηματισμό contrails.
Το σχέδιο δεν προβλέπει μαζικές εκτροπές. Από περίπου 10.000 πτήσεις που αναμένεται να περάσουν από την περιοχή σε κάθε ετήσια περίοδο δοκιμών, μόνο το 1% έως 5% θα αλλάζει πορεία, και μάλιστα μέσα στα όρια της κανονικής λειτουργίας των πτήσεων. Οι επιχειρησιακές δοκιμές θα γίνουν σε δύο χειμερινές περιόδους, όταν οι συνθήκες ευνοούν περισσότερο τον σχηματισμό contrails.
Ο ρόλος της AI και των συνεργατών
Η Google θα προσφέρει τα μοντέλα πρόβλεψης που εντοπίζουν τις περιοχές υψηλού κινδύνου, ενώ θα χρησιμοποιήσει και δορυφορικές εικόνες μαζί με machine learning για να μετρήσει τα αποτελέσματα. Η εταιρεία αναφέρει ότι συμμετέχει σε βάση pro bono, με συνεισφορά 1,4 εκατ. λιρών σε είδος, κυρίως σε ερευνητική και υπολογιστική υποστήριξη.
Το συνολικό πρόγραμμα έχει προϋπολογισμό 5 εκατ. λιρών και, σύμφωνα με το Engadget, η βρετανική κυβέρνηση καλύπτει πάνω από το μισό ποσό. Στο σχήμα συμμετέχουν επίσης η NATS για την επιχειρησιακή πλευρά, το Contrails.org, η Met Office, το Imperial College London και το University of Cambridge.
Τι μπορεί να αλλάξει και ποιο είναι το όριο
Η ουσία αυτής της δοκιμής είναι ότι επιχειρεί να μετατρέψει μια ενδιαφέρουσα ερευνητική ιδέα σε καθημερινή πρακτική διαχείρισης εναέριου χώρου. Αν αποδειχθεί ότι οι μικρές αποκλίσεις ύψους μειώνουν ουσιαστικά τα θερμαντικά contrails χωρίς να διαταράσσουν την ασφάλεια και τη ροή των πτήσεων, τότε η AI μπορεί να αποκτήσει έναν από τους πιο άμεσους κλιματικούς ρόλους της στην αεροπορία.
Το δύσκολο σημείο είναι πως κάθε αλλαγή διαδρομής έχει και κόστος ή επιχειρησιακούς περιορισμούς, έστω μικρούς. Γι’ αυτό το πραγματικό τεστ δεν είναι μόνο αν η πρόβλεψη δουλεύει στο χαρτί, αλλά αν μπορεί να ενσωματωθεί σε μεγάλη κλίμακα χωρίς να δημιουργεί περισσότερη πολυπλοκότητα από όση λύνει.