Η υπερθέρμανση του πλανήτη φαίνεται να έχει περάσει σε ταχύτερη φάση από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Potsdam Institute for Climate Impact Research. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι, όταν αφαιρεθούν από τα δεδομένα οι βραχυπρόθεσμες φυσικές διακυμάνσεις, προκύπτει για πρώτη φορά στατιστικά ισχυρή ένδειξη ότι ο μακροχρόνιος ρυθμός θέρμανσης της Γης έχει επιταχυνθεί.
Τι βρήκε η ανάλυση
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Geophysical Research Letters, εξέτασε πέντε μεγάλες βάσεις παγκόσμιας θερμοκρασίας: NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth και ERA5. Αφού αφαιρέθηκαν οι επιδράσεις του El Nino, των ηφαιστειακών εκρήξεων και των ηλιακών κύκλων, η άνοδος της θερμοκρασίας για την τελευταία δεκαετία υπολογίστηκε περίπου στους 0,35 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία, ανάλογα με το dataset.
Για την περίοδο από το 1970 έως το 2015, ο αντίστοιχος μέσος ρυθμός βρισκόταν λίγο κάτω από τους 0,2 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία. Με απλά λόγια, η νέα εκτίμηση δεν λέει απλώς ότι ο πλανήτης συνεχίζει να θερμαίνεται, αλλά ότι η ίδια η κλίση της καμπύλης έχει γίνει πιο απότομη.
Πότε αρχίζει να φαίνεται η αλλαγή
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι το σήμα της επιτάχυνσης αρχίζει να διακρίνεται στα δεδομένα γύρω στο 2013 ή 2014, ενώ ως ευρύτερη μετατόπιση τοποθετείται περίπου στο 2015, όταν η ένδειξη γίνεται καθαρότερη. Σύμφωνα με την ομάδα, το αποτέλεσμα εμφανίζεται με στατιστική βεβαιότητα άνω του 98% και επαναλαμβάνεται και στα πέντε σύνολα δεδομένων.
Ακόμη και μετά τις προσαρμογές για φυσικούς παράγοντες, τα έτη 2023 και 2024 παραμένουν τα δύο θερμότερα από την αρχή των οργανωμένων μετρήσεων το 1880. Αυτό έχει σημασία, γιατί δείχνει ότι η πρόσφατη ακραία ζέστη δεν εξηγείται μόνο από πρόσκαιρα φαινόμενα θορύβου στο κλιματικό σύστημα.
Τι δεν αποδεικνύει ακόμη η μελέτη
Η εργασία σχεδιάστηκε για να εντοπίσει και να μετρήσει την επιτάχυνση, όχι για να αποδώσει με βεβαιότητα την αιτία της. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι τα κλιματικά μοντέλα μπορούν να παράγουν περιόδους στις οποίες η θέρμανση επιταχύνεται, όμως το συγκεκριμένο paper δεν καταλήγει σε οριστική εξήγηση για το γιατί αυτό συμβαίνει τώρα.
Αυτό είναι κρίσιμο για τη δημόσια συζήτηση. Το εύρημα δεν σημαίνει ότι κάθε νέα θερμή χρονιά πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα, αλλά ότι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο συμβαίνουν τέτοιες χρονιές μπορεί να μεταβάλλεται πιο γρήγορα από όσο φαινόταν στις προηγούμενες δεκαετίες.
Τι σημαίνει για τον στόχο του 1,5°C
Ο επικεφαλής συγγραφέας Stefan Rahmstorf προειδοποιεί ότι, αν συνεχιστεί ο ρυθμός θέρμανσης της τελευταίας δεκαετίας, η μακροχρόνια υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου της Συμφωνίας του Παρισιού θα μπορούσε να έρθει πριν από το 2030. Οι ίδιοι οι ερευνητές διευκρινίζουν πάντως ότι μια μεμονωμένη χρονιά πάνω από το όριο δεν αρκεί για να θεωρηθεί πως ο στόχος έχει χαθεί οριστικά, καθώς η επιστημονική αξιολόγηση βασίζεται στη διατηρήσιμη τάση σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Το ουσιαστικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι τα περιθώρια αντίδρασης μπορεί να στενεύουν. Το πόσο γρήγορα θα συνεχίσει να θερμαίνεται η Γη εξαρτάται τελικά από το πόσο γρήγορα θα μειωθούν στο μηδέν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ορυκτά καύσιμα.