Η κρεατίνη είναι από τα πιο δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής στον κόσμο, γνωστή κυρίως για την ικανότητά της να βελτιώνει τη μυϊκή απόδοση. Τώρα, όμως, οι επιστήμονες εξετάζουν αν μπορεί να έχει οφέλη πολύ πέρα από το γυμναστήριο — συγκεκριμένα, αν μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.
Μια νέα συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Brain Medicine εξέτασε πέντε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 238 συμμετέχοντες, προσπαθώντας να διαπιστώσει αν η κρεατίνη μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης υποστηρίζοντας τις ενεργειακές ανάγκες του εγκεφάλου. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά αλλά αντιφατικά.
Η ανασκόπηση των κλινικών δεδομένων
Ερευνητές με επικεφαλής τον Bassam Jeryous Fares του Πανεπιστημίου της Οττάβα ανέλυσαν την υπάρχουσα βιβλιογραφία και εντόπισαν έξι δημοσιευμένες αναφορές που κάλυπταν πέντε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές. Οι μελέτες διεξήχθησαν σε Νότια Κορέα, Ηνωμένες Πολιτείες, Βραζιλία, Ισραήλ και Ινδία.
Από τους 238 συμμετέχοντες, οι 126 έλαβαν κρεατίνη και οι 112 εικονικό φάρμακο. Η μέση ηλικία ήταν 36 έτη και η πλειονότητα ήταν γυναίκες. Τέσσερις δοκιμές επικεντρώθηκαν σε άτομα με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, ενώ μία αφορούσε συμμετέχοντες με διπολική διαταραχή που βίωναν καταθλιπτικό επεισόδιο.
Ανάμεικτα αποτελέσματα
Η εικόνα που προέκυψε είναι διχασμένη. Δύο από τις πέντε δοκιμές, και οι δύο σε γυναίκες με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, έδειξαν ότι η κρεατίνη προσέφερε πρόσθετα οφέλη. Σε μία μελέτη, οι συμμετέχουσες που λάμβαναν 5 γραμμάρια κρεατίνης ημερησίως μαζί με το αντικαταθλιπτικό εσιταλοπράμη παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων μετά από οκτώ εβδομάδες, σε σύγκριση με όσες λάμβαναν μόνο εσιταλοπράμη.
Μια άλλη μελέτη συνδύασε την κρεατίνη με γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Οι συμμετέχοντες που λάμβαναν κρεατίνη εμφάνισαν μεγαλύτερη βελτίωση στην κλίμακα αξιολόγησης κατάθλιψης από εκείνους που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με εικονικό φάρμακο.
Οι υπόλοιπες τρεις δοκιμές, ωστόσο, δεν βρήκαν κανένα σημαντικό όφελος. Μία ανέφερε ότι ούτε 5 ούτε 10 γραμμάρια κρεατίνης ημερησίως βελτίωσαν τα συμπτώματα σε άτομα των οποίων η κατάθλιψη δεν είχε ανταποκριθεί στη φαρμακευτική αγωγή. Μια άλλη δεν βρήκε πλεονέκτημα έναντι του εικονικού φαρμάκου σε έφηβες, ακόμη και με διαφορετικές δοσολογίες. Η τρίτη δοκιμή σε άτομα με διπολική διαταραχή επίσης δεν έδειξε βελτίωση.
Ο μηχανισμός πίσω από την υπόθεση
Η ιδέα ότι η κρεατίνη θα μπορούσε να επηρεάσει την κατάθλιψη στηρίζεται στις τεράστιες ενεργειακές απαιτήσεις του εγκεφάλου. Αν και η κρεατίνη είναι γνωστή για τη βοήθεια στην ταχεία αναγέννηση της τριφωσφορικής αδενοσίνης (ATP) — του μορίου που τροφοδοτεί τα κύτταρα — ο εγκέφαλος εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από αυτό το ενεργειακό σύστημα.
Προηγούμενες έρευνες έχουν εντοπίσει αλλαγές στον μεταβολισμό της κρεατίνης στον εγκέφαλο ατόμων με διαταραχές της διάθεσης. Η κρεατίνη μπορεί επίσης να επηρεάζει τη ντοπαμίνη και τη σεροτονίνη, δύο νευροδιαβιβαστές που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της διάθεσης και αποτελούν στόχο πολλών αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.
Προσοχή όχι βεβαιότητα
Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτές οι συνδέσεις παραμένουν θεωρητικές. Οι υπάρχουσες μελέτες δείχνουν συσχετίσεις, όχι απόδειξη ότι η διαταραγμένη μεταβολική λειτουργία της κρεατίνης προκαλεί άμεσα κατάθλιψη.
«Το σήμα είναι ενδιαφέρον, αλλά δεν αποτελεί ετυμηγορία», δήλωσε ο Bassam Jeryous Fares. «Δύο δοκιμές έδειξαν προς μία κατεύθυνση και τρεις προς άλλη. Αυτό δεν είναι το είδος των αποδεικτικών στοιχείων που αλλάζει την κλινική πρακτική. Είναι το είδος που σου λέει ότι το ερώτημα αξίζει περαιτέρω διερεύνηση».
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και για το θέμα ασφάλειας: δύο συμμετέχοντες με διπολική διαταραχή που έλαβαν κρεατίνη ανέπτυξαν υπομανία ή μανία, υποδηλώνοντας ότι η κρεατίνη μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά τους ανθρώπους ανάλογα με την υποκείμενη κατάστασή τους.
Η ανασκόπηση υπογραμμίζει ότι, παρά τα πρώιμα ενθαρρυντικά σημάδια, χρειάζονται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες πριν η κρεατίνη μπορέσει να θεωρηθεί αξιόπιστη θεραπευτική επιλογή για την κατάθλιψη.