Η ιδέα ότι μια απλή εξέταση αναπνοής μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό καρκίνου ακούγεται ακόμη πειραματική, όμως η startup Dognosis προσπαθεί να την κάνει μετρήσιμη και κλινικά χρήσιμη. Το σύστημα BreathEasy συνδυάζει ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους, αισθητήρες και αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης ώστε να αναγνωρίζει χημικά ίχνη στην εκπνοή που συνδέονται με κακοήθεις όγκους.
Για τον ασθενή, η διαδικασία είναι απλή: αναπνέει για περίπου δέκα λεπτά σε ειδική μάσκα συλλογής αέρα και το δείγμα αποστέλλεται για ανάλυση. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι η μέθοδος μπορεί να λειτουργήσει ως χαμηλού κόστους εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου και όχι ως οριστική διάγνωση, κάτι που έχει σημασία για το πώς θα μπορούσε να ενταχθεί στην πράξη σε προγράμματα πρόληψης.
Πώς δουλεύει το BreathEasy
Η λογική της μεθόδου βασίζεται στις πτητικές οργανικές ενώσεις, τα γνωστά VOCs, που μπορεί να αφήνουν οι όγκοι στην αναπνοή πολύ πριν εμφανιστούν καθαρά σε πιο κλασικές εξετάσεις. Αντί η ανίχνευση να στηρίζεται μόνο στην παρατήρηση ενός εκπαιδευτή, η Dognosis βάζει στο κέντρο της διαδικασίας ένα στρώμα ψηφιακής καταγραφής.
Τα σκυλιά που συμμετέχουν, μεταξύ τους Beagle, Labrador και Ολλανδικοί Ποιμενικοί, φορούν αισθητήρες που καταγράφουν εγκεφαλική δραστηριότητα, ρυθμό αναπνοής, μικροκινήσεις και στάση σώματος. Η AI μετατρέπει αυτά τα βιομετρικά σήματα σε τυποποιημένα δεδομένα, ώστε ένα ανεπαίσθητο σταμάτημα ή μια μικρή αλλαγή στη συμπεριφορά να μη μένει στην υποκειμενική κρίση του ανθρώπου.
Η εταιρεία αναφέρει ότι το σύστημα στοχεύει σε πάνω από 20 τύπους καρκίνου, ενώ το Techgear σημειώνει παραδείγματα όπως ο καρκίνος μαστού, πνεύμονα, τραχήλου της μήτρας και στοματικής κοιλότητας. Αυτό δεν σημαίνει ότι το BreathEasy αντικαθιστά μαστογραφία, αξονική ή βιοψία. Σημαίνει ότι επιχειρεί να λειτουργήσει νωρίτερα, ως φίλτρο που δείχνει ποιος πρέπει να προχωρήσει άμεσα σε πιο εξειδικευμένο έλεγχο.
Τι έδειξαν οι πρώτες δοκιμές
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Journal of Clinical Oncology, η δεύτερη φάση των κλινικών δοκιμών περιέλαβε 1.502 συμμετέχοντες, από τους οποίους οι 283 είχαν ήδη επιβεβαιωμένο καρκίνο με συμβατική βιοψία. Επτά εκπαιδευμένοι σκύλοι εντόπισαν πάνω από το 90% των καρκινικών δειγμάτων, ενώ η ειδικότητα στα μη καρκινικά δείγματα έφτασε το 91%.
Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι επιδόσεις έμειναν ισχυρές ακόμη και σε περιστατικά πρώιμου σταδίου. Η ομάδα υποστηρίζει επίσης ότι σκύλοι εκπαιδευμένοι σε δέκα τύπους καρκίνου κατάφεραν να αναγνωρίσουν και έναν ενδέκατο τύπο στον οποίο δεν είχαν προηγουμένως εκτεθεί, κάτι που ενισχύει το επιχείρημα ότι δεν μαθαίνουν απλώς αποσπασματικά μοτίβα.
Η τρίτη φάση έχει ήδη ξεκινήσει με στόχο 10.000 άτομα σε δέκα νοσοκομεία. Παράλληλα, ο ιδρυτής Akash Kulgod στοχεύει σε εμπορική κλίμακα έως και ενός εκατομμυρίου τεστ τον χρόνο με περίπου 30 εκπαιδευμένους σκύλους και χρόνο ολοκλήρωσης της ανάλυσης μέσα σε μία εβδομάδα.
Γιατί έχει σημασία για την Ελλάδα
Η ελληνική συζήτηση για τον καρκίνο συνδέεται σταθερά με δύο πρακτικά εμπόδια: καθυστέρηση στην πρόληψη και άνιση πρόσβαση σε ποιοτικό screening μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Αν μια μη επεμβατική εξέταση αναπνοής χαμηλού κόστους αποδειχθεί αξιόπιστη σε μεγάλη κλίμακα, θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά σε διαγνωστικά κέντρα, κινητές μονάδες ή συνεργασίες healthtech χωρίς να φορτώνει τον ασθενή με την ίδια ταλαιπωρία.
Υπάρχει όμως και η πιο δύσκολη πλευρά. Ένα τέτοιο εργαλείο έχει αξία μόνο αν ενταχθεί σε πραγματική κλινική ροή: ποιος παραπέμπει, ποιος επιβεβαιώνει το εύρημα, πόσο γρήγορα ακολουθεί η δεύτερη εξέταση και πώς αποφεύγονται τόσο οι ψευδείς συναγερμοί όσο και η ψευδής αίσθηση ασφάλειας. Με άλλα λόγια, η καινοτομία στην πρόληψη δεν θα κριθεί μόνο από την ακρίβεια του αλγορίθμου ή τη μύτη του σκύλου, αλλά από την οργάνωση γύρω τους.
Από τους σκύλους στους βιοαισθητήρες
Η Dognosis δεν κρύβει ότι οι σκύλοι είναι για την ώρα το μεταβατικό στάδιο και όχι ο τελικός προορισμός. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να συγκεντρωθούν αρκετά δεδομένα ώστε να κατασκευαστούν αυτόνομοι hardware βιοαισθητήρες που θα μιμούνται ψηφιακά την οσφρητική ικανότητα του ζώου χωρίς τη βιολογική μεταβλητότητα.
Η εταιρεία στοχεύει αρχικά στην αγορά της Ινδίας το 2027 με κόστος λίγων χιλιάδων ρουπιών ανά τεστ, περίπου 20 με 30 ευρώ σύμφωνα με το Techgear. Αν αυτό το μοντέλο αποδειχθεί κλινικά στιβαρό και επιχειρησιακά βιώσιμο, τότε η μεγαλύτερη υπόσχεση του BreathEasy δεν θα είναι απλώς ένα εντυπωσιακό demo, αλλά η δυνατότητα να φέρει τον προσυμπτωματικό έλεγχο πιο κοντά στον πολίτη πριν ο καρκίνος γίνει πιο δύσκολος και ακριβός στην αντιμετώπιση.