Η συζήτηση για το λεγόμενο hack back συνήθως μοιάζει μακρινή για την ελληνική αγορά, όμως το συγκεκριμένο δημοσίευμα του TechGear τη φέρνει πολύ πιο κοντά. Αν όντως ανοίγει επίσημα χώρος για πιο επιθετική δράση ιδιωτικών εταιρειών απέναντι σε κυβερνοεγκληματίες, τότε δεν αλλάζει μόνο η αμερικανική πολιτική ασφαλείας αλλά και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα πρέπει να σκέφτονται την άμυνά τους οργανισμοί που συνδέονται με διεθνή δίκτυα και υποδομές.
Το βασικό σημείο του άρθρου είναι ότι η νέα στρατηγική του Λευκού Οίκου, όπως την παρουσιάζει το TechGear, μετακινεί μέρος της ενεργού κυβερνοάμυνας από την αποκλειστική κρατική διαχείριση σε ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας και ασφάλειας. Με αυτή τη λογική, αμερικανικές εταιρείες ασφαλείας θα μπορούν να στοχεύουν υποδομές command and control, να επιχειρούν ανάκτηση δεδομένων ή εξουδετέρωση κακόβουλου λογισμικού χωρίς να περιμένουν πρώτα την κλασική ομοσπονδιακή παρέμβαση.
Τι περιγράφει το δημοσίευμα
Σύμφωνα με το TechGear, η αλλαγή αυτή παρουσιάζεται ως απάντηση στην ταχύτητα με την οποία κινούνται πλέον διεθνείς ομάδες ransomware και άλλα οργανωμένα δίκτυα κυβερνοεγκλήματος. Το άρθρο υποστηρίζει ότι το αμερικανικό σκεπτικό είναι πως οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες διαθέτουν περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, καλύτερα εργαλεία και πιο άμεση επιχειρησιακή ετοιμότητα από τους παραδοσιακούς κρατικούς μηχανισμούς.
Στην ίδια περιγραφή περιλαμβάνεται και μια πιο επιθετική πρακτική: η δυνατότητα νόμιμης εξουδετέρωσης servers που λειτουργούν ως κόμβοι συντονισμού επιθέσεων, αλλά και η στενότερη συνεργασία ιδιωτικών τμημάτων κυβερνοασφάλειας με ομοσπονδιακές υπηρεσίες όπως η NSA και το FBI. Το δημοσίευμα προσθέτει ακόμη ότι η νέα προσέγγιση συνοδεύεται από πρόσβαση σε διαβαθμισμένα εργαλεία και πληροφορίες threat intelligence που μέχρι σήμερα θεωρούνταν κυρίως κρατικό προνόμιο.
Πού βρίσκεται το μεγάλο ρίσκο
Το ίδιο το άρθρο στέκεται ιδιαίτερα στο πρόβλημα της σωστής απόδοσης ευθύνης. Όταν οι δράστες κρύβονται πίσω από παραβιασμένους υπολογιστές, αλυσίδες proxy, VPNs ή δίκτυα Tor, ένα επιθετικό ψηφιακό πλήγμα μπορεί να πέσει πάνω σε νόμιμη υποδομή που χρησιμοποιήθηκε απλώς ως ενδιάμεσος σταθμός.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η πιο κρίσιμη ευρωπαϊκή προέκταση που επισημαίνει το TechGear. Αν ένας server στην Ευρώπη έχει παραβιαστεί και αξιοποιείται χωρίς γνώση του διαχειριστή του για επίθεση σε αμερικανικό στόχο, μια ιδιωτική αμερικανική αντεπίθεση θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιά σε απολύτως νόμιμες υπηρεσίες. Το παράδειγμα του δημοσιεύματος με ευρωπαϊκό server που φιλοξενεί δεδομένα δημόσιου νοσοκομείου δείχνει πόσο εύκολα το ζήτημα περνά από τη θεωρία στην πραγματική επιχειρησιακή και νομική έκθεση.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Το TechGear τονίζει ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι πολύ διαφορετικό. Αναφέρει ρητά ότι ο GDPR και η αναθεωρημένη οδηγία NIS2 δεν αντιμετωπίζουν το hack back ως θεμιτό ιδιωτικό εργαλείο, αλλά ως παραβίαση υπολογιστικών συστημάτων ανεξαρτήτως κινήτρου. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη κι αν η αμερικανική αγορά κινηθεί προς πιο επιθετικές μορφές απόκρισης, η ευρωπαϊκή πλευρά παραμένει νομικά πολύ πιο περιοριστική.
Για την Ελλάδα, το ενδιαφέρον είναι άμεσο επειδή η χώρα φιλοξενεί τον ENISA στην Αθήνα και επειδή κρίσιμες υποδομές, τράπεζες, τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι και μεγάλοι οργανισμοί εξαρτώνται από διεθνείς ψηφιακές διασυνδέσεις. Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι τέτοιοι φορείς θα πρέπει να ενισχύσουν τα συστήματα ανίχνευσης εισβολών, ώστε τα δίκτυά τους να μη βρεθούν στη μέση μιας σύγκρουσης ανάμεσα σε ομάδες ransomware και σε ιδιωτικές εταιρείες που επιχειρούν επιθετικά.
Η πίεση δεν είναι μόνο νομική αλλά και τεχνολογική
Ένα ακόμη σημείο που αναδεικνύει το TechGear είναι η πιθανή σύνδεση αυτής της πολιτικής με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για εντοπισμό zero-day αδυναμιών. Το άρθρο σημειώνει ότι αν οι εταιρείες αποκτήσουν ισχυρό οικονομικό και νομικό κίνητρο να κρατούν τέτοια κενά μυστικά για επιθετική χρήση αντί να τα αναφέρουν άμεσα στους κατασκευαστές λογισμικού, τότε αυξάνεται το συνολικό ρίσκο για το διαδίκτυο.
Με απλά λόγια, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το αν ένας ιδιώτης μπορεί να απαντήσει σε μια επίθεση. Αφορά και το αν η αγορά θα αρχίσει να ανταμείβει τη συσσώρευση επιθετικής γνώσης και αδημοσίευτων αδυναμιών αντί για την ταχύτερη επιδιόρθωσή τους. Αυτό είναι κρίσιμο και για ελληνικές επιχειρήσεις που βασίζονται σε ξένο λογισμικό, διεθνείς παρόχους cloud και αλυσίδες προμηθευτών που ξεπερνούν κατά πολύ τα εθνικά σύνορα.
Το ερώτημα που ανοίγει για την επόμενη μέρα
Το ουσιαστικό συμπέρασμα από το συγκεκριμένο δημοσίευμα δεν είναι ότι η Ελλάδα πρόκειται να υιοθετήσει άμεσα το ίδιο μοντέλο. Είναι ότι η δημόσια συζήτηση για την κυβερνοάμυνα μετακινείται από την παθητική προστασία σε πιο σύνθετα ερωτήματα ευθύνης, νομιμότητας και τεχνικής ετοιμότητας.
Αν το hack back αρχίσει να αντιμετωπίζεται διεθνώς ως εταιρικό εργαλείο και όχι μόνο ως κρατικό προνόμιο, τότε η ελληνική αγορά θα χρειαστεί πιο καθαρούς κανόνες, καλύτερη ετοιμότητα απόκρισης και μεγαλύτερη συνεργασία ανάμεσα σε επιχειρήσεις, ρυθμιστικές αρχές και εξειδικευμένους παρόχους ασφαλείας. Και αυτό από μόνο του αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα συζητάμε την κυβερνοάμυνα τα επόμενα χρόνια.