Η Κίνα έχει ήδη περισσότερα από δύο εκατομμύρια ρομπότ στα εργοστάσιά της, σύμφωνα με το BBC, και η πραγματική αλλαγή δεν εξελίσσεται στις επιδείξεις με ανθρωποειδή. Εξελίσσεται στις γραμμές παραγωγής, όπου μηχανές συγκολλούν, βάφουν, σηκώνουν και συναρμολογούν όλο το εικοσιτετράωρο. Για την Ελλάδα, το μήνυμα αφορά πολύ περισσότερο την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και των logistics παρά ένα ακόμη τεχνολογικό θέαμα.
Η «αθόρυβη» επανάσταση βρίσκεται μέσα στο εργοστάσιο
Το ρεπορτάζ του BBC περιγράφει μια Κίνα που έχει εγκαταστήσει πάνω από δύο εκατομμύρια βιομηχανικά ρομπότ — περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Παράλληλα, κινεζικές εταιρείες κατασκευάζουν πλέον πάνω από τα μισά industrial robots παγκοσμίως. Η εικόνα αυτή δείχνει πού βρίσκεται η ουσία της αυτοματοποίησης: σε επαναλαμβανόμενες εργασίες που γίνονται ταχύτερα, με σταθερή ακρίβεια και χωρίς διακοπή.
Σε εργοστάσιο της Chengdu, άνθρωποι και ρομποτικοί βραχίονες δουλεύουν στην ίδια αλυσίδα. Οι εργαζόμενοι συναρμολογούν βραχίονες για αυτοκίνητα, ηλεκτρονικά και ανεμογεννήτριες, ενώ μια ομάδα μηχανικών αναπτύσσει ένα νέο ρομπότ που θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθά στην κατασκευή άλλων ρομπότ. Σε μονάδα ηλεκτρικών αυτοκινήτων της Leapmotor, η αυτοματοποίηση έχει ήδη φτάσει σχεδόν στο 100% σε τμήματα όπως η πρέσα, η συγκόλληση και η βαφή, αν και οι άνθρωποι παραμένουν απαραίτητοι στους τελικούς ελέγχους.
Γιατί η Κίνα έχει πλεονέκτημα
Η Κίνα δεν ξεκινά μόνο με μεγαλύτερο απόθεμα εργοστασίων. Διαθέτει και ολόκληρο το οικοσύστημα που χρειάζεται ένα ρομπότ: κινητήρες, μπαταρίες, ηλεκτρονικά, γρανάζια και αισθητήρες. Το BBC μεταφέρει την εκτίμηση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ρομποτικής ότι στην Shenzhen τα εξαρτήματα μπορούν να βρεθούν μέσα σε λιγότερο από μία ώρα, ενώ στην Ευρώπη η αντίστοιχη διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως και μία εβδομάδα.
Η διαφορά δεν είναι μόνο παραγωγική αλλά και οργανωτική. Το Πεκίνο συνδέει την πολιτική του με σχολές τεχνικής εκπαίδευσης, περιφερειακά σχέδια και επενδύσεις στην τεχνολογία. Στο Hangzhou Technician Institute, μαθητές από την ηλικία των 15 ετών εκπαιδεύονται σε ρομποτική, κινητήρες, αεροναυπηγική και άλλες ειδικότητες που συνδέονται με τη βιομηχανία. Έτσι, η αυτοματοποίηση δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένη αγορά εξοπλισμού, αλλά ως σχέδιο για παραγωγή, δεξιότητες και ανθρώπινο δυναμικό.
Το δημογραφικό στοίχημα έχει κόστος
Η γήρανση του πληθυσμού κάνει την αυτοματοποίηση επείγουσα για την Κίνα. Το BBC αναφέρει ότι έως το 2035 περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού μπορεί να είναι άνω των 60 ετών, ενώ η χώρα αναμένεται να χάσει δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπους μέσα στην επόμενη δεκαετία. Για τις επιχειρήσεις, τα ρομπότ προσφέρουν έναν τρόπο να καλυφθούν μελλοντικά κενά εργατικού δυναμικού.
Το πρόβλημα είναι ο ρυθμός μετάβασης. Περίπου 120 εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να εργάζονται στη μεταποίηση. Αν η αυτοματοποίηση προχωρήσει ταχύτερα από την εκπαίδευση και τη δημιουργία νέων ρόλων, η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί την ίδια στιγμή που οι μισθωτοί χάνουν την ασφάλεια της εργασίας τους. Η τεχνολογία δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα ποιος θα ωφεληθεί από την άνοδο της παραγωγής.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η ελληνική βιομηχανία δεν χρειάζεται να αντιγράψει το κινεζικό μοντέλο για να επηρεαστεί από αυτό. Εταιρείες σε τρόφιμα, φάρμακα, μεταποίηση, αποθήκες και logistics θα συγκρίνουν όλο και περισσότερο το κόστος και την ταχύτητα των δικών τους διαδικασιών με παραγωγούς που επενδύουν συστηματικά σε ρομποτικούς εξοπλισμούς.
Η πρώτη πρόκληση είναι η κλίμακα. Μια μικρή ή μεσαία ελληνική επιχείρηση δεν μπορεί πάντα να αγοράσει ολόκληρη αυτοματοποιημένη γραμμή. Μπορεί όμως να ξεκινήσει από συγκεκριμένα σημεία: παλετοποίηση, οπτικό έλεγχο ποιότητας, συγκόλληση, συσκευασία ή διαχείριση αποθήκης. Η απόφαση θα κριθεί από το αν η επένδυση λύνει πραγματικό πρόβλημα παραγωγής και αν συνοδεύεται από τεχνικούς που μπορούν να τη συντηρήσουν.
Η δεύτερη πρόκληση είναι οι δεξιότητες. Η Ελλάδα θα χρειαστεί περισσότερους τεχνικούς αυτοματισμού, μηχανικούς ρομποτικής και εργαζομένους που μπορούν να συνεργάζονται με συστήματα AI, όχι απλώς να τα χειρίζονται ως μαύρα κουτιά. Η σύνδεση επαγγελματικής εκπαίδευσης, βιομηχανίας και εφαρμοσμένης έρευνας θα γίνει κρίσιμη για να μη μετατραπεί η αυτοματοποίηση σε ακριβό εισαγόμενο εξοπλισμό χωρίς αντίστοιχη τεχνογνωσία.
Η μάχη δεν θα κριθεί στα ανθρωποειδή
Τα ανθρωποειδή ρομπότ κερδίζουν εύκολα τα φώτα της δημοσιότητας, όμως η βιομηχανική ισχύς χτίζεται με πιο πεζές μηχανές που κάνουν μία εργασία αξιόπιστα χιλιάδες φορές. Η επόμενη φάση του ανταγωνισμού θα κριθεί από το ποιος μπορεί να συνδυάσει ρομπότ, λογισμικό, ενέργεια, αλυσίδα εφοδιασμού και ανθρώπινη εκπαίδευση σε λειτουργικό σύστημα παραγωγής.
Για την Ελλάδα, το συμπέρασμα είναι πρακτικό: η αυτοματοποίηση δεν είναι μακρινό σενάριο ούτε υπόθεση μόνο των μεγάλων πολυεθνικών. Είναι ήδη το μέτρο με το οποίο θα συγκρίνεται η παραγωγικότητα. Η ελληνική βιομηχανία χρειάζεται να αποφασίσει έγκαιρα σε ποιες εργασίες θα χρησιμοποιήσει ρομπότ, ποιοι άνθρωποι θα εκπαιδευτούν για τους νέους ρόλους και πώς η αύξηση της αποδοτικότητας θα μεταφραστεί σε καλύτερες θέσεις εργασίας.
Πηγή: BBC News