Η υπόσχεση ότι η ΑΙ θα κόψει δουλειές, θα μειώσει κόστη και θα λύσει τα πάντα ακούγεται πειστική μέχρι να εμφανιστούν τα κενά: ποιοτικά προβλήματα, αργές αποκρίσεις, σύνθετα ζητήματα που δεν σηκώνουν αυτοματισμό. Τότε το «εξοικονομώ τώρα» αρχίζει να μοιάζει με ακριβή αναδίπλωση.
Όταν η αυτοματοποίηση σκοντάφτει
Στο ρεπορτάζ, η Ford είναι ένα από τα πιο καθαρά παραδείγματα αυτής της στροφής. Η εταιρεία επαναπροσλαμβάνει έμπειρους μηχανικούς για να λύσει ζητήματα ποιότητας που τα αυτοματοποιημένα συστήματα δεν κατάφεραν να καλύψουν. Το μήνυμα είναι απλό: η ΑΙ βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά εύκολα τη γνώση που χτίζεται στην πράξη.
Η Commonwealth Bank of Australia βρέθηκε σε παρόμοιο σημείο. Αφού αντικατέστησε περισσότερους από 40 υπαλλήλους εξυπηρέτησης πελατών με ένα φωνητικό bot, είδε τις κλήσεις να αυξάνονται και τελικά ανακάλεσε τις απολύσεις. Όταν η αυτοματοποίηση παράγει περισσότερη τριβή από αυτή που αφαιρεί, το κόστος επιστρέφει γρήγορα στην επιφάνεια.
Η τρύπα στο ανθρώπινο δυναμικό
Η IBM δείχνει ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου σημαντικό πρόβλημα. Η ΑΙ ανέλαβε μεγάλο μέρος των συνήθων αιτημάτων στο HR, όμως το υπόλοιπο ποσοστό αφορούσε σύνθετα ή ηθικά διλήμματα που χρειάζονται ανθρώπινη κρίση. Γι’ αυτό η εταιρεία σχεδιάζει να τριπλασιάσει τις προσλήψεις αρχαρίων στις ΗΠΑ έως το 2026.
Εδώ βρίσκεται το πιο ουσιαστικό μάθημα: αν κόψεις βιαστικά ρόλους που χρειάζονται εμπειρία, μετά δεν έχεις ποιον να βάλεις να ελέγξει, να διορθώσει και να εκπαιδεύσει τα ίδια τα συστήματα που εγκατέστησες.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Τα στοιχεία που παρατίθενται στο ρεπορτάζ είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με την Orgvue, το 39% των επιχειρηματικών ηγετών προχώρησε σε απολύσεις λόγω της ΑΙ, αλλά μέσα σε αυτό το γκρουπ το 55% παραδέχεται ότι οι αποφάσεις ήταν λανθασμένες.
Η εικόνα επαναλαμβάνεται και αλλού: σύμφωνα με τη Robert Half, το 32% των υπευθύνων προσλήψεων στις ΗΠΑ λέει ότι κατάργησε μια θέση λόγω ΑΙ και αργότερα ξαναπροσέλαβε κάποιον για την ίδια ή παρόμοια εργασία. Αυτό δεν είναι ένδειξη τεχνολογικής αποτυχίας. Είναι ένδειξη κακού σχεδιασμού.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικά σε λιανική, υπηρεσίες και back office, το συμπέρασμα είναι πρακτικό. Η ΑΙ αποδίδει όταν ενισχύει την ομάδα, όχι όταν τη διαλύει. Χωρίς εκπαίδευση, σωστή εποπτεία και καθαρό επανασχεδιασμό ρόλων, το πιθανότερο είναι να πληρώσεις δύο φορές: πρώτα για την απόλυση και μετά για την επαναπρόσληψη.