Η ιδέα της μεταμόσχευσης εγκεφάλου παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά αλλά και τρομακτικά θέματα της επιστημονικής φαντασίας. Παρά τις τεράστιες προόδους στην ιατρική, που επιτρέπουν πλέον τη μεταμόσχευση σχεδόν κάθε ζωτικού οργάνου, ο εγκέφαλος παραμένει το μόνο όργανο που η επιστήμη αδυνατεί να μεταφέρει από έναν οργανισμό σε έναν άλλο. Οι λόγοι γι' αυτή την αδυναμία δεν είναι τεχνικοί, αλλά βαθιά βιολογικοί και δομικοί.
Η πρόκληση του νωτιαίου μυελού
Η κύρια δυσκολία εντοπίζεται στην πολυπλοκότητα του κεντρικού νευρικού συστήματος. Ο εγκέφαλος επικοινωνεί με το υπόλοιπο σώμα μέσω του νωτιαίου μυελού, ο οποίος αποτελείται από εκατομμύρια νευρικές ίνες (άξονες). Η διαδικασία της μεταμόσχευσης θα απαιτούσε την πλήρη τομή αυτού του δικτύου. Σήμερα, η ιατρική δεν διαθέτει τον τρόπο να επανασυνδέσει αυτά τα εκατομμύρια νευρώνες με την ακρίβεια που απαιτείται για τη λειτουργική επικοινωνία. Αντίθετα με το περιφερικό νευρικό σύστημα, το κεντρικό νευρικό σύστημα στερείται της ικανότητας αναγέννησης, με αποτέλεσμα η τομή να οδηγεί σε μόνιμη και καθολική παράλυση.
Ενεργειακές απαιτήσεις και οξυγόνο
Ένα άλλο κρίσιμο εμπόδιο είναι η ακραία ευαισθησία του εγκεφαλικού ιστού στην έλλειψη οξυγόνου. Ενώ άλλα όργανα, όπως οι νεφροί ή η καρδιά, μπορούν να διατηρηθούν εκτός σώματος για αρκετές ώρες υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ο εγκέφαλος καταναλώνει το 20% της συνολικής ενέργειας του σώματος. Η διακοπή της ροής του αίματος για περισσότερα από 3-5 λεπτά προκαλεί μη αναστρέψιμες βλάβες και κυτταρικό θάνατο. Η ταχύτητα που θα απαιτούσε μια τέτοια επέμβαση ξεπερνά τις τρέχουσες χειρουργικές δυνατότητες.
Το ανοσολογικό σύστημα
Ο εγκέφαλος προστατεύεται από τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, ο οποίος τον απομονώνει από το υπόλοιπο ανοσοποιητικό σύστημα. Κατά τη διάρκεια μιας μεταμόσχευσης, αυτός ο φραγμός θα διαρρηγνυόταν, εκθέτοντας το όργανο σε μια βίαιη επίθεση από το ανοσοποιητικό σύστημα του νέου σώματος. Η απόρριψη σε αυτή την περίπτωση δεν θα ήταν απλώς μια επιπλοκή, αλλά μια καταστροφική αντίδραση που θα οδηγούσε στον άμεσο θάνατο του οργάνου.
Ψυχολογικές και γνωστικές επιπτώσεις
Πέρα από τα βιολογικά εμπόδια, υπάρχουν και τα γνωστικά. Ο εγκέφαλος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το σώμα στο οποίο αναπτύχθηκε. Η ξαφνική μεταφορά σε ένα νέο βιολογικό περιβάλλον, με διαφορετικά αισθητηριακά ερεθίσματα και κινητικές απαιτήσεις, θα προκαλούσε ένα ανυπέρβλητο ψυχολογικό σοκ. Η επιστήμη υποψιάζεται ότι ο εγκέφαλος θα αδυνατούσε να προσαρμοστεί στις νέες συνδέσεις, οδηγώντας σε πλήρη κατάρρευση της προσωπικότητας και της συνείδησης.