Ο Χριστόφορος Πισσαρίδης, ο Ελληνοκύπριος νομπελίστας οικονομολόγος που έχει αφιερώσει την καριέρα του στη μελέτη της αυτοματοποίησης και της αγοράς εργασίας, προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται να φέρει την πολυαναμενόμενη οικονομική αναγέννηση στη Δύση.
Μιλώντας στο Bloomberg, ο καθηγητής του London School of Economics εξέφρασε έντονο σκεπτικισμό απέναντι στις υπερβολικές προσδοκίες που καλλιεργούν οι ηγέτες της τεχνολογικής βιομηχανίας — από τον Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia μέχρι τον Σαμ Άλτμαν της OpenAI — ότι η AI θα μεταμορφώσει ριζικά την οικονομία.
Η ψύχραιμη ματιά του νομπελίστα
Σύμφωνα με τον Πισσαρίδη, έως και 4 στις 10 θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ και τη Βρετανία θα παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστες από την τεχνητή νοημοσύνη. Οι τομείς της νοσηλευτικής, της φιλοξενίας και άλλες προσωποκεντρικές υπηρεσίες δεν πρόκειται να αποκτήσουν σημαντικά οφέλη παραγωγικότητας από την AI, απλώς και μόνο επειδή η φύση της εργασίας τους απαιτεί ανθρώπινη παρουσία και κρίση.
«Υπάρχει ένα ποσοστό έως και 40%, ή τουλάχιστον ένας μεγάλος αριθμός θέσεων εργασίας, που δεν είναι εκτεθειμένες στην AI», δήλωσε χαρακτηριστικά. «Επομένως δεν πρόκειται να έχουν κέρδη παραγωγικότητας λόγω της AI».
Τα διδάγματα από τις δεκαετίες του ’80 και του ’90
Η πιο τολμηρή θέση του Πισσαρίδη αφορά τη σύγκριση με το παρελθόν. Ο νομπελίστας αμφισβητεί ευθέως την αφήγηση ότι η AI θα πυροδοτήσει μια νέα έκρηξη παραγωγικότητας αντίστοιχη με εκείνη που έφερε η επανάσταση των υπολογιστών στις δεκαετίες του 1980 και του 1990.
«Αμφιβάλλω αν θα υπάρξει μια νέα έκρηξη αντίστοιχη με εκείνη που είχαμε στις δεκαετίες του 1980 και του 1990», τόνισε. «Με βάση όσα γνωρίζουμε τώρα και όσα βλέπουμε να συμβαίνουν, δεν βλέπω την αύξηση της παραγωγικότητας να φτάνει εκείνα τα επίπεδα».
Η θέση του είναι ξεκάθαρη: οι μέρες της ταχείας αύξησης της παραγωγικότητας έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί, ανεξάρτητα από το τι θα κάνουμε. Η υποτονική πορεία των δυτικών οικονομιών — ιδιαίτερα στην Ευρώπη — έχει ήδη καταστήσει τους πολιτικούς συμβιβασμούς πιο δύσκολους, ενώ οι πραγματικοί μισθοί παραμένουν στάσιμοι.
Τομείς που θα ωφεληθούν — και αυτοί που δεν θα ωφεληθούν
Ο Πισσαρίδης αναγνωρίζει ότι συγκεκριμένοι κλάδοι, όπως τα χρηματοοικονομικά, θα δουν τεράστια κέρδη παραγωγικότητας από την AI. Σε διάλεξή του στο συνέδριο της Royal Economic Society στο Νιούκαστλ, υποστήριξε ότι οι τομείς που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην τεχνολογία θα μπορούσαν πράγματι να επιτύχουν τους ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης που προβλέπουν οι αισιόδοξοι.
Ωστόσο, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα δεν θα είναι αρκετό για να αναστρέψει την εικόνα της Δύσης. Οι κλάδοι που παραμένουν ανεπηρέαστοι είναι πολλοί και σημαντικοί για να παραβλεφθούν.
Η αντίθετη άποψη
Από την άλλη πλευρά, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, βλέπει την AI ως μια τεχνολογία που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα. Παρότι προειδοποίησε ότι θα χρειαστεί χρόνος μέχρι η AI να αποτυπωθεί στα στοιχεία της ανάπτυξης, δήλωσε ότι η τεχνολογία «ενδέχεται κάλλιστα να σπεύσει προς διάσωση».
Ο Πισσαρίδης, ωστόσο, παραμένει ανυποχώρητος: «Πιστεύω ότι θα πρέπει να συμβιβαστούμε με το γεγονός ότι οι μέρες της ταχείας αύξησης της παραγωγικότητας έχουν τελειώσει, ό,τι κι αν κάνουμε».