Ο συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και τεχνολογικός δημοσιογράφος Κόρι Ντόκτοροου (Cory Doctorow) επιστρέφει με ένα νέο προκλητικό βιβλίο που εστιάζει στην Τεχνητή Νοημοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η βιομηχανία της ΤΝ έχει δημιουργήσει μια τεράστια φούσκα που κινδυνεύει να καταρρεύσει με καταστροφικές συνέπειες.
Σε συνέντευξή του στο Ars Technica με αφορμή το νέο του βιβλίο "The Reverse Centaur's Guide to Life After AI", ο Ντόκτοροου εξηγεί γιατί η φούσκα της ΤΝ είναι διαφορετική από οποιαδήποτε προηγούμενη τεχνολογική φούσκα — και τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατευτούμε.
Η έννοια του «αντίστροφου κένταυρου»
Ο Ντόκτοροου δανείζεται την ορολογία από τη θεωρία αυτοματισμού, όπου «κένταυρος» είναι ένας άνθρωπος ενισχυμένος από την τεχνολογία. Αντίθετα, ο «αντίστροφος κένταυρος» είναι ένα άτομο που υπηρετεί ως «σαρκώδες εξάρτημα μιας άψυχης μηχανής». Παράδειγμα αποτελεί ο οδηγός παράδοσης της Amazon, ο οποίος περιστοιχίζεται από κάμερες ΤΝ που παρακολουθούν την οδήγησή του, λειτουργώντας ουσιαστικά ως περιφερειακό του φορτηγού.
«Η φούσκα δεν θέλει φθηνά χρήσιμα πράγματα», λέει ο Ντόκτοροου. «Θέλει ακριβά "επαναστατικά" πράγματα: μεγάλα θεμελιώδη μοντέλα που χάνουν δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο. Όταν σταματήσει η επενδυτική μανία στην ΤΝ, τα περισσότερα μοντέλα θα εξαφανιστούν, επειδή απλώς δεν θα είναι οικονομικά βιώσιμο να διατηρηθούν τα κέντρα δεδομένων σε λειτουργία».
Η μεγαλύτερη φούσκα στην ιστορία
Ο Ντόκτοροου επισημαίνει ότι οι παγκόσμιες κεφαλαιουχικές δαπάνες (CapEx) για την ΤΝ έχουν εκτοξευθεί από 700 δισεκατομμύρια δολάρια σε 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η Meta ξόδεψε 60 δισεκατομμύρια για το metaverse και 150 δισεκατομμύρια τα τελευταία τρία χρόνια για ΤΝ, ενώ σχεδιάζει να ξοδέψει άλλα 150 δισεκατομμύρια φέτος.
«Η ΤΝ είναι το πιο ζημιογόνο πράγμα που έχει κάνει ποτέ το ανθρώπινο είδος», τονίζει. «Δεν έχουμε χάσει ποτέ τόσα χρήματα όσα χάνουμε στην ΤΝ».
Επτά εταιρείες ΤΝ αντιστοιχούν σήμερα σε περισσότερο από το ένα τρίτο της χρηματιστηριακής αγοράς, αλλά ανταλλάσσουν συνεχώς το ίδιο «IOU» 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ τους. Παρομοιάζει την ΤΝ με «αμίαντο στους τοίχους της τεχνολογικής μας κοινωνίας» που θα χρειαστεί γενιές για να απομακρυνθεί.
Γιατί η ΤΝ γοητεύει τους ισχυρούς
Σύμφωνα με τον Ντόκτοροου, η ΤΝ απευθύνεται σε μια φαντασίωση που έχουν ιδιαίτερα οι ισχυροί άνθρωποι: ενός κόσμου χωρίς ανθρώπους. «Οι άλλοι άνθρωποι αρνούνται πεισματικά να οργανώσουν τη ζωή τους για να σας κάνουν ευτυχισμένους», λέει. «Αν είστε πλούσιοι και ισχυροί, αυτό είναι πολύ ενοχλητικό».
Στον εταιρικό χώρο, η ΤΝ τροφοδοτεί τη φαντασίωση μιας επιχείρησης χωρίς εργαζομένους. Κάθε εταιρικός ηγέτης στοιχειώνεται από τον φόβο ότι αν δεν εμφανιστεί στη δουλειά, όλα συνεχίζονται κανονικά — αλλά αν δεν εμφανιστούν οι εργαζόμενοι, τα πάντα σταματούν.
Διαφορά από προηγούμενες φούσκες
Ο Ντόκτοροου κάνει μια κρίσιμη διάκριση: προηγούμενες τεχνολογικές φούσκες, όπως αυτή του dot-com, άφησαν πίσω τους χρήσιμα κατάλοιπα. Η φούσκα του web άφησε μια γενιά προγραμματιστών, φτηνό εξοπλισμό και υποδομές που οδήγησαν στο Web 2.0. Αντίθετα, η φούσκα των κρυπτονομισμάτων άφησε μόνο «άχρηστες εικόνες μαϊμούδων και χειρότερα οικονομικά».
Ωστόσο, ο Ντόκτοροου πιστεύει ότι η φούσκα της ΤΝ μπορεί να αφήσει χρήσιμα κατάλοιπα: φτηνές GPU, εφαρμοσμένους στατιστικολόγους με δημιουργικές ιδέες και ανοιχτά μοντέλα που μπορούν να βελτιστοποιηθούν για καθημερινό υλικό.
Δεν είναι αντι-ΤΝ — αλλά αντι-φούσκα
Παρά την έντονη κριτική του, ο Ντόκτοροου δεν είναι θεμελιωδώς εναντίον της ΤΝ. Χρησιμοποιεί ο ίδιος τοπικά μοντέλα ΤΝ για μεταγραφή ήχου και διόρθωση κειμένων. Υποστηρίζει ότι η ΤΝ μπορεί να είναι χρήσιμη ως «πρόσθετο» ή «εφαρμογή» — όχι ως αντικαταστάτης ανθρώπων.
Αντί να ζητά νέους νόμους πνευματικής ιδιοκτησίας, προτείνει νέους εργασιακούς νόμους. Υπενθυμίζει ότι οι μόνοι εργαζόμενοι που κατάφεραν να νικήσουν την ΤΝ ήταν οι σεναριογράφοι και οι ηθοποιοί του Χόλιγουντ — επειδή εξαιρούνται από την απαγόρευση του νόμου Taft-Hartley για κλαδικές διαπραγματεύσεις. Η επέκταση της κλαδικής διαπραγμάτευσης σε όλους τους εργαζόμενους θα μπορούσε να είναι η πραγματική λύση.
«Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τις φούσκες με παραγωγικά κατάλοιπα από τις μη παραγωγικές φούσκες, χωρίς να λέμε ότι οι φούσκες είναι καλές. Οι φούσκες είναι κακές και καταστροφικές», καταλήγει. «Αλλά όταν σκάσει η φούσκα της ΤΝ, θα μπορείτε να αγοράσετε GPU σε τιμή ευκαιρίας».