Η Google ετοιμάζεται να δοκιμάσει στην πράξη μια ιδέα που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε περισσότερο με σενάριο επιστημονικής φαντασίας: έναν μικρό δορυφόρο που θα τρέχει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης σε τροχιά. Η δοκιμή δεν είναι ακόμη ένα «διαστημικό data center» με την κλίμακα των επίγειων εγκαταστάσεων, αλλά ένα κρίσιμο πείραμα για το αν οι υπολογιστές AI μπορούν να λειτουργήσουν αξιόπιστα στο κενό του Διαστήματος.
Ένα μικρό MVP με τέσσερα TPU
Ο δορυφόρος, με την ονομασία MVP, έχει περίπου το μέγεθος ενός ψυγείου και μεταφέρει τέσσερις ειδικούς επιταχυντές TPU της Google. Τα TPU χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση μοντέλων και για inference, δηλαδή για την παραγωγή απαντήσεων και άλλων αποτελεσμάτων από ήδη εκπαιδευμένα μοντέλα.
Η αποστολή έχει προγραμματιστεί να εκτοξευτεί την 1η Οκτωβρίου με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX, στο πλαίσιο της κοινής αποστολής Transporter-18. Η Google δεν κατασκεύασε από την αρχή ολόκληρο το διαστημικό σκάφος: ενσωμάτωσε το δικό της υπολογιστικό υλικό σε δορυφόρο που είχε ήδη αναπτύξει η Planet Labs.
Γιατί να μεταφερθεί η AI σε τροχιά
Η βασική υπόθεση του Project Suncatcher είναι ότι οι δορυφόροι μπορούν να αξιοποιούν άφθονη ηλιακή ενέργεια χωρίς να εξαρτώνται από τα επίγεια δίκτυα ηλεκτρισμού. Τα σημερινά data centers AI, όμως, χρειάζονται τεράστιες ποσότητες ενέργειας και σύνθετες υποδομές για την παροχή ρεύματος και την απομάκρυνση θερμότητας.
Το πρώτο πείραμα είναι πολύ πιο περιορισμένο. Τα ηλιακά πάνελ του MVP αποδίδουν περίπου ένα kilowatt, ισχύ συγκρίσιμη με αυτή ενός φούρνου μικροκυμάτων ή ενός σεσουάρ. Σε μια επόμενη φάση, η Google θέλει να εξετάσει συστοιχίες δορυφόρων που θα επικοινωνούν μεταξύ τους με συνδέσεις laser υψηλής ταχύτητας.
Η ακτινοβολία και η θερμότητα είναι τα δύσκολα προβλήματα
Τα TPU του πειράματος είναι ουσιαστικά υλικό που χρησιμοποιείται και σε επίγειους servers, όχι εξαρτήματα σχεδιασμένα εξαρχής για τις ακραίες συνθήκες του Διαστήματος. Η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες ή να αντιστρέψει bits στους υπολογισμούς, ενώ οι κραδασμοί και οι μεγάλες επιταχύνσεις της εκτόξευσης δοκιμάζουν μηχανικά κάθε εξάρτημα.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η ψύξη. Στο κενό δεν υπάρχει αέρας για να μεταφέρει τη θερμότητα, οπότε το σύστημα πρέπει να τη διοχετεύει μέσω υλικών θερμικής επαφής, σωλήνων θερμότητας και ενός ψυγείου που ακτινοβολεί ενέργεια στο Διάστημα. Η λύση της Google δεν αρκεί για συνεχή λειτουργία: τα TPU θα τρέχουν μοντέλα Gemini σε σύντομους κύκλους περίπου 15 λεπτών και μετά θα σταματούν, ώστε το ψυγείο να προλάβει να απομακρύνει τη συσσωρευμένη θερμότητα.
Απόδειξη τεχνολογίας, όχι έτοιμη υποδομή
Η αξία της αποστολής θα κριθεί από το αν το υλικό αντέξει την εκτόξευση και αν οι υπολογισμοί παραμείνουν αξιόπιστοι υπό ακτινοβολία, θερμικούς κύκλους και περιορισμένη ψύξη. Ο δορυφόρος αναμένεται να λειτουργήσει για λίγους μήνες, προσφέροντας δεδομένα που θα καθορίσουν τις επόμενες δοκιμές.
Η Google εξακολουθεί να εξετάζει εκτοξεύσεις μεγαλύτερων συστημάτων από το 2027, όμως απέχει χρόνια από ένα εμπορικό προϊόν. Το πείραμα δείχνει περισσότερο πώς μπορεί να στηθεί μια υποδομή υπολογισμού σε τροχιά παρά ότι τα επίγεια data centers πρόκειται σύντομα να αντικατασταθούν από δορυφόρους.
Πηγή: Ars Technica